Actus Fidei. CAP. 1.

1 MAnè à ſomno poſt ſolennes hominis chriſtiani preces conſtitutus animo ante conſpectum Dei edes fidei tuae profeſſionem, recitans ſymbolum Apoſtolorum.

2 Sint caſtae delitiae tuae Scripturae ſacrae, has ſaepenumerò legas, & verbum Dei exactiſſimam eſſe veritatis regulam firmiſſimè crede. In rebus fidei nihil admittas, niſi quod cum fundamento Prophetarum & Apoſtolorum ſubſiſtere poteſt. Tu mane in iis quae didiciſti: ſacrae literae te poſſunt peritum reddere ad ſalutem per fidem quae eſt in Chriſto Ieſu. 1 Tim. 3.14.15. Nè addas verbis domini, nè fortè increpet te & mendax deprehendaris, Pro. 30.6.

3. Biblia ſacra omnibus hujus mundi divitiis praefer, & humili reverentiâ, quoties lecturus es, in manus ſume, & ad hunc modum ora, Domine Ieſu: reſera mihi clauſa, revela abſcondita, pande myſteria, dilucida obſcura, defini dubia: fac me vitia odio habere, virtutes amare, ſupplicia timere, praemia reſpicere, in his quae vera novi cuſtodi me; in quibus ut homo fallor, corrige me; in quibus veris titubo, confirma me; a falſis & noxiis opinionibus eripe me, ut ſic verbum tuum rectè intelligam & religiosè colam, in que eo aedificer, ad ſacroſancti nominis tui gloriam, atque ad mei ipſius aliorumque ſalutem, Amen.

4. Vitam tuam & mores, ad normam pietatis in voluminibus ſacris comprehenſae, compone.

5. Cum ad flagitium aliquod, turpe praeſertim, vel deſignandum animo, vel opere clàm patrandum inſtigaris, hunc fidei actum exerce.

Credo firmiſſimè hic, ac ubique Deum meum praeſentem eſſe, non actionum modò, ſed etiam quarumvis cogitationum inſpectorem, ſcrutatorem & ſeveriſſimum Iudicem. Non video te quidem Deus mî. Sed tu tamen vides me. Impudens ego in tuo conſpectu tantum ſcelus admittam? ah, millies potius moriar.

6. Saepe orabis, aliáque bona opera repetes ad impetrandam a Deo converſionem, tum haereticorum, tum Ethnicorum, ſive per te, ſi quid in hoc genere poſſis, ſive per eos qui fidei propagandae ſtudio operam navare poſſunt & debent.

7. Denique fronte exporrectâ vultuque conſtanti, fidem, ac Religionem Chriſtianam pietatemque profiteberis, quoties res & tempus exigent. Quòd ſi fidem ſpiritualis aedificii baſin ſuccutiat daemon, (quod in morte praeſertim efficere molitur) tu è contrà, non diſputo tecum, inquies, ſophiſta diabol • ; quas argumentorum umbras obtendis, fugio, deteſtor: ſecurè credo, quod Deus per Prophetas, Evangeliſtas & Apoſtolos Eccleſiae revelavit, in ſolum Chriſti meritum, & in ſolam patris caeleſtis miſericordiam in Chriſto & propter Chriſtum mihi & omnibus fidelibus promiſſam, omnem meam fiduciam colloco: In hac fide vivam & moriar, quod proteſtor. Quare, ſi per delirium verbum aliud aut aliter ſonans exciderit, indictum volo. Adauge, domine mî, hanc fidem, & tu ipſe ſponde prome, quia vim patior.

Actus Spei. CAP. 2.

1. MAnè, inter reliquas quotidianas preces, ita orabis.

Deus infinitè potens, & ſummè miſericors, ego imbecillis & miſer, qui ex me nihil habeo, nihil valeo, nihil ſum, accedo ad te omnis boni fontem, ac infinitae tuae bonitati, meritiſque filii tui, Redemptoris mei innixus, ſpero firmiter me à te obtenturum gratias, virtutes, auxilia, caeteráque omnia bona, tum corporis, tum animi, quae mihi neceſſaria ſunt, ut ad caeleſtem beatitudinem pertingam. Ah quando id erit? Quando veniam & apparebo ante faciem tuam: Da ſic curram ad brabium, ut comprehendam.

Hic Orationem Dominicam magno animi ardore pervolves, Pater noſter, &c.

2 Cum die ſudo, ſerenâve nocte caelum ridet, arridet humus, aut aliud quidvis placet, venuſtum, opulentum, magnificum; exclama cum S. Auguſtino: ſi tanta, Deus mi, facis nobis in carcere, quid ages in palatio? Si tam innumera & varia nunc amicis pariter tribuis & inimicis, quàm magna & dulcia ſolis es largiturus amicis? ſi tanta ſolatia in hoc die lachrymarum, quanta conferes in die nuptiarum?

3. Cum affici te ſentis ad res infimas, reprehende teipſum, & hoc tibi probrum obiice. Quid, animule mi, quid reculas iſtas miramur, & tanto ſalutis periculo? quaeris opes? Deus eſt omnia, mundus nihil. Amas voluptates? Deus coelo repoſuit aeternas. Ambis honores? veros ſectare: quid umbras, fumos, fungos ſequimur? Denique quid ſola voluntate mentem paſcis, id eſt ſiliquis porcorum, regali dignus mensâ? ſuſpira & ſuſpice caelum, cui nati ſumus: illic bona & magna & aeterna ſunt: caetera tanquam te minora pedibus & animo preme, imò calca.

4. Cum acerba & dura pateris corpore, morbis aliisque miſeriis afflicto, aſinum tuum malis fatiſcentem hoc ſtimulo adige. Non, ut jam, ita erit ſemper; imo nee erit diu; breve eſt quicquid finem habet. Atqui ſcio, quod Redemptor meus vivit, & in noviſſimo die de terra ſurrecturus ſum, & rurſum circundabor pelle meâ, & in carne mea videbo Deum ſalvatorem meum, quem viſurus ſum ego ipſe, & oculi mei conſpecturi ſum, & non alius: repoſita eſt haec ſpes in ſinu meo. Job. 19.25.

5. Cum res acerbae, Dei & ſalutis causâ, animo intùs reluctante, tamen exorbendae ſunt; poculum hoc ſaccaro & melle oblines. Non ſunt anime mî, condignae paſſiones hujus tēporis, ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Leve & momentaneum hoc, ſupra modum in ſublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis, non contemplantibus nobis quae videntur, ſed quae non videntur: quae enim videntur, temporalia ſunt, quae non videntur aeterna ſunt, Rom. 8.18 2 Cor. 4.17.

Hoc ſudario egregius pugil Paulus omnem graviſſimorum laborum ſudorem abſtergebat; hoc propoſito brabio, caeteri fortiſſimi Athletae cum beſtiis, cum ignibus, crucibus, mortibus ipſis fortiter pugnarunt, vicerunt. Si tentationum vi, in deſperationis abyſſum, in mortis praeſertim agone, praecipitarite ſentia • ; ſpei anchoram projice: dic, quid naufragaris anime? ſpera in Deo, quoniam adhuc celebraturus ſum eum, omnimodam ſalutem faciei meae, & Deum meum: Pſal. 43.5. projice te in eum, non ſubtrahet ſe ut cadas. Infinitè bonus eſt, proniorque ut beneficia conferat, quàm tu petere, aut ſperare poſſis. Pater eſt, ipſe enim te fecit, & tanti fecit; ut, pro te ſervo redimēdo, filium ſuum tradiderit: Hic autem circiter triginta tres annos quid non fecit? quid non eſt paſſus? Ieſum ipſum habet advocatum apud patrem, propitiationē pro peccatis tuis, & ſanguis hujus Ieſu Chriſti emundabit te ab omni peccato, 1 Ioh. 2.1.2.1 Ioh. 1.7.

Eia, adeſto mihi, optime Ieſu, ne ſanguis tuus in me pereat adſis clienti. Tuo praeſidió munitus, dum ſpiravero, ſperabo: & licet conſurgant adversùm me caſtra, non timebit cor meum.

Actus Charitatis in Deum, & Zeli divini honoris. CAP. 3.

1. Saepe has faculas ore jactabis, quae animum ad Dei amorem incendant. Scriptum eſt diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, ex tota mente tua, & ex omnibus viribus tuis; & qui non diligit, manet in morte, Mat. 22.27. qui non diligit fratrem, 1 Joh. 3.14. multo magis, qui non diligit Deum. Praecipis ergo, bone Deus, ut te amem, & mortem & quidem aeternam minaris. Annon ſatis magna paena eſt, ſi non amem te? aut an opus eſt his vinculis legum, & tot minarum, ut ad tui amorem adſtringar? adeò ſum mentis inops, ut tua beneficia, gratias, perfectiones infinitas ignòrem? an potius tam vecors & excors, ut cor minimè habeam, quo bonum infinitum amem? te, inquam, bonitatis abyſſum, te immenſam bonitatem? Jam ſi amor amore compenſari debet, quis amor amori tuo par eſſe poteſt? ab aeterno amaſti me, cum non eſſem, nedum reclamare poſſem. Animam, corpus res univerſas condidiſti mei causâ, nullo ſanè commodo tuo; atque eaſdem etiamnùm conſervas mei causâ. Angelis tuis mandaſti, ut cuſtodiant me in omnibus viis meis, etiam tum, cum pecco in te. Mercedem meam voluiſti eſſe magnam nimis: & ut eâ potiar, vocaſti ad gratiam, eâque pro tempore amiſsâ, revocaſti ad paenitentiam toties. Suave hoc; ſed longè ſuavius, o dulciſſime ſalvator, quòd volueris, Deus: fieri homo, tam dura, & tam dira pati, ac denique in cruce mori pro me, qui te morti (O me crudelem) addixeram. Hoc verò omnium eſt ſuaviſſimum, quòd morti vicinus ſacramentum Corporis & Sanguinis tui inſtitueris, pignus admirabile tui in me amoris. In tantorum autem beneficiorum compenſationem nihil à me requiris, niſi ut redamé. O amorem! O extaſin amoris! quàm digna es, O bonitas infinita, ut ſummèab omnibus & ſuper omnia ameris! Ita ergo amem te, O Jeſu mi, Salvator amantium & Salvatorum amor: Abſorbeat me vis amoris tui, ut amore amoris tui vivam & moriar; qui amore amoris mei dignatus es mori.

2 Ubi his faculis in animo divini amoris ignem excitaveris, mox prorumpes in has vivaces flammas. O Deus mi, bonitas infinita, ego • amo ſuper omnia, 〈…〉 ex toto corde, 〈…〉 • ni •• , ex om 〈…〉 mei: firmiſſiméque ſtatuo omnia tua praecepta implere, & me ſemper conformare ſanctiſſimae tuae voluntati. Et propter quid ſic amo te? Sanè ob hanc praecipuè cauſam, quia dignus es infinities plus amari, quàm amare poſſim, ob immenſam perfectionem tuam, incomprehenſibilem potentiam, altiſſimam ſapientiam, infinitam ſanctitatem ac bonitatem tuam, id eſt, propter temetipſum, O Pater, O Fili, O Spiritus Sancte, tres perſonae, unus Deus, ſuper omnia amo te, qui es mihi omnia.

Hunc actum juverit elicere ſaepius; & praeſertim quoties graviùs tentaris: valet enim ad perſeverandum in gratia.

3 Identidem in Coelum intuens, ac ſuſpitans, arceſſes donum charitatis in Deum, hac precatiuncula. O amor, qui ſemper ardes, & nunquam extingueris, charitas, Deus me, accende me: ah ſerò amo te, pulchritudo tam antiqua, & tam nova, ſerò amo te. Noverim me, noverim te; ut odio habeam me, & diligam te.

4 Gaudebis, cum ſenties ipſe, & aliunde intelliges tibi quid piam fieri, aut evenire ex ſpeciali ordinatione divinae providentiae. etiamſi res adverſae & acerbae accidant: illudque Job viri Sanctiſſimi carmen accine, ſicut Domino placuit, ita factum eſt: ſit nomen Domini benedictum, Job 1.21.

5 Moerorem animo contrahes, ſi quid acciderit, quod divinae voluntati diſſentiat aut repugnet: ut ſi quis divinam majeſtatem aliquo flagitio offendat, id aegerrimè, inquam, ſuſtinebis, noxamque omnem aut impedies, aut tolles, ſi quà poſſis.

6 Si daemon gravi quavis tentatione te divexet, ſic precare: Tentas me, Domine, an amem te, neque tamen ultra id quod poſſum. Scio, quòd ſine gratia tua ſpernerem te, O òmne bonum, ut teterrimo hoſti placerem, aeternùm luiturus momentaneum gaudium. At juravi & ſtatui cuſtodire judicia juſtitiae tuae. Adjutor meus eſto, ne derelinquas me, neque deſpicias me.

7 Quando peccati gravioris periculum aliud quodpiam, occaſione inciderit: diſcerpar in mille partes, rumparque potiùs, inquies, quàm ut amori divino rem quamvis praeponam, Chriſtianumque iſtud ſaepius daemoni tentanti obtrudes; malo mori, quam faedari. Quod ſi prolapſus ſis miſer, fac, mox reſurgas, & cum Deo per renovationem actus divini amoris, per averſionem à malo, & converſionem ad bonum, in gratiam, propter meritum Chriſti, redire labores.

8 Imò verò minimam culpam, ſciens, volenſque, aut ſaltem ex propoſito, ac certo animi decreto ne admitte, ne quidem amiciſſimi hominis gratiâ. Amicitiae humanae omnes prius peſſum eant: quàm ut Dei amor tantillùm periclitetur.

9 Apprecaberis omnibus, & à Deo obtinere contendes ipſius cognitionem, amorem, cultum: Conaberiſque, quoad in te erit, efficere, ut eum omnes cognoſcant, ament, colant.

10 Saepenumerò ſacrae Chriſti menſae particeps eſto, tum ut illi per fidem arctiùs conjungi, tum ut cum eodem, in ſpiritu ſuaviùs familiariúſque converſari, imò deliciari poſſis.

11 In rebus quibuſcunque creatis, Deum, qui etiam in minimis maximus eſt, intuebere; in illis ipſum, & in ipſo illas, amabis. Solem vides? Deus eſt, exclamabis, qui pulcherrimam, jucundiſſimamque illam lucem diffundit, qui etiam infinities pulchrior eſt. Apponuntur cibi? Deus, inquies, iſta mihi apparat. Idemque ages in caeteris.

Actus Religionis in Deum. CAP. 4.

1 IN rebus afflictis aut dubiis ad orationem confugito.

2 Cum quavis de cauſa, aut ubivis, aut quandovis, numini ſupplicas; hoc non ſolùm interno animi affectu agas, ſed etiam geſtu corporis externo ſubmiſſionem & reverentiam Deo exhibeto, niſi ſit in oratione ſecreta, quae Dei cognitioni tantum praeſtatur, praeſentibus aliis, in qua geſtus & ſigna externa, quantum fieri poteſt, debent occultari, ne ſuſpicionē praebeamus vel hypocriſeos, vel affectationis inanis gloriae cum Phariſaeis, Mat. 6.5 Et niſi ſit in brevioribus ejaculationibus deſiderii noſtri coram Deo, in quibus geſtus externus non poteſt ſemper attendi.

3 Orationes publicas, Conciones, aliáque pietatis officia frequentato: dicito cum Davide, Laetor de eo quod dicitur mihi, domum Jehovae adeamus, Pſal. 122.1.

4 Res divinas ritè procurato, ſacra fieri curato, decorem domus Dei diligito.

5 Si opes ſuppetunt, templa ornato, libros, calices, veſtimenta, & alia ornamenta tuis ſumptibus comparato, iis potiſſimùm locis, ubi cultus divinus minus piè, ac purè peragitur.

6 Certa tempora conſtituta, ad privata pietatis exercitia habeto, eaque non ſolùm ex conſuetudine obſerva, ſed ſeriò impende, ad pietatis incrementum.

7 Juramentis ne aſſueſcito; ſi quid juraveris, ſervato.

8 Vota, niſi praemeditate, ne nuncupato; ubi nuncupaveris, ſanctè exolvito.

9 Vitam Jeſu Chriſti, & omnium Sanctorum, in iis quae imitari poſſunt, & debent, imitari ſtudeto.

10 Pios ritus, inſtitutaſque ceremonias verbo Dei non repugnantes, magni facito: Superſtitionem è contrà omnem execrator.

Actus Charitatis erga proximum. CAP. 5.

1 SI quos florentes, & beatos videris, in iis Deum omnis boni fontem; contrà, ſi quos laceros protritoſque aſpexeris, in iis Chriſtum crucifixum intuebere: eâ cogitatione in utriuſque ſortis homines amoris igniculos concipies, & foras ejaculabere. Amicos, inimicos hic, nihil diſtingue. Charitas, eos, illos, aequè amplectitur: illos quidem teneriùs, hos verò generoſiùs.

2 Contendes votis, precibus, omni opera, & ſtudio; ut omnibus, ex naturae, rerum, Gratiae praeſertim divinae praeſidio ſuppetant quibus verè beati eſſe poſſint. His bonis ſi quos affluere, benigniore rerum ſucceſſu frui perſpexeris, geſtientis intus animi ſigna, frontis, oris, totiuſque corporis hilaritudine expromes: ſi quos iis carere, ſi impendente, aut praeſente etiam malo, periclitari; aegritudinem animo habebis, vultumque contrahes; calamitatem, ſi quà poſſis, amolieris.

3 Aliena ſenſa, dicta, facta, in meliorem partem interpretabere, aſpernabere neminem nihil de fama cujuſquam detrahes, nullo convitio, probróve laceſſes quempiam: honorem cuique deferes ſuum: ſi quis alteri obtrectet, oblatret, obmordeat, ibis contrà, ſi fas eſt, &, quo poteris clypeo, laborantem tuebere.

4 Quos poteris in divino timore, & cultu promovebis, & ad bona opera inſtigabis. Verbis quidem id ages, ſed exemplis etiam malim; illa movent, haec trahunt.

5 Nulli opem imploratam denega, mutuò, commodatóque des, ſi rogaris: imò ne rogatus quidem officia & obſequia ſponte defer.

6. Eſurientem paſce, ſitientem pota. Hoſpitem collige. Nudum operi. Infirmum viſ • a. Carcerem adi, cap • vumque redime. Mortuum ſepeli. Corpotibus iſta charitas impe • dit, quae ſequuntur, animis.

7 Ignorantem doceto. Peccantem corrigito. Conſilio, fluctuantem juvato. Afflictum ſolator. Injurias perferto. Offenſam remitito. Pro aliis, etiam pro inimicis orato.

8 Inter amicos, amicitiae nodum ſerva, imò adſtringe. Si ſolutus es, redintegrato. Fac, in gratiam redeant, qui diſſident; lites, rixas, charitatis foediſſimam peſtem, inſectare, imò jugula, perime. Haec & quaecunque alia ſunt miſericordiae & beneficentiae opera, libens praeſtato.

Actus Zeli ſalutis animarum. CAP. 6.

1 STatas preces pro Eccleſiâ, nominatim pro Rege, conſorti ſua, liberis ſuis, magiſtratibus, & miniſtris, tibi indicito: plurimùm intereſt boni publici, perſonis quae ad multos ſpectant, conſuluiſſe.

2 Libris editis, catechiſmis, exhortationibus, concionibus, praelectionibus, ſeu per te, ſeu per alios, munificentiâ erga Academias & ſcholas, &c. quibus artibus & opibus vales, bonum animarum promove.

3 Si quis aliquod crimen admittit, vel jam admiſit, omnem lapidem move, ut impedias, aut • ollas: ita cura, ac ſ • pſemet vulnus accepiſſes.

4 Et ſi Deo poſthac placuerit te patrem-familias efficere, & tibi cum conjuge & liberis benedicere, decet te de iis ſingularem habere curam: hi ad te propiùs pertinent. Liberos à teneris erudi, nutricem probam, bonos magiſtros advoca. Hic res magna agitur: ſi liberi & ſervi graviùs peccaverint, ſeveriùs objurga & caſtiga, conjugem prudenter rege, & ad bona opera inſtiga: ſed filiarum preſertim pudicitiam perdius & pernox excubitor obſerva & ſerva; nihil eo Theſauro expoſitum magis.

5 Denique totam familiam piè & religiosè inſtitue. Manè & Veſperi à ſingulis privatim, atque etiam, ſi convenienter fieri poſſit, communiter o • etur. Hi, quibus vacat, rei ſacr aeinterſunto, & ad templum temporibus conſtitucis deducantur. Haec familiae lex eſto. Quiſquis has aedes habitat, Sobrietatem, Caſtitatem, Juſtitiam, Religionem, probitatem denique omnem colito. Ne mentitor. Ne pejerato. Ne blaſphemato. Ne aliis detrahito. Ne poculis ac luſibus intendito. Ne verbis factiſve cujuſquam oculos, aures, animum, laedito. Qui ſecus faxint, abſcedunto.

Actus Poenitentiae, odit peccatorum, & contritionis. CAP. 7.

1 Poenitentis animi medullis has identidem faces injice: Heu me! quid cogitavi, quid dixi, quid feci demens? peccavi contrà rationem, contrà conſcientiam, & in quem, & quis? Egone vile & projectum cadaver, nihili homulus, re quavis tetrior & nequior, auſus ſum, & quâ fronte impudens, in ipſius Numinis conſpectu, ſcelere meo impetere Creatorē, qui me ex nihilo fecit? Redemptorem, qui me ſuo ſanguine refecit? deum meū, omne bonū meum? atqui ſtipendium peccati mors. Ah quam horrendum eſt incidere in manus Dei viventis! Heb. 12.

29 Ergone pro momentanea voluptatula infamis mercator, Coelo contempto, aeternos mihi ignium inferorum cruciatus comparpeccati mors. rim? Ah! pudet me mei, etſi nemo alius conſcius foret, quid verò erit eum toti olim mundo revelabuntur foeditates & turpitudines meae? Sed quam immani ingratitudinis vitio ſcelus eſt à me perpetratum in eum, qui tot me beneficiis proſecutus eſt? Quid tot beneficia contempſiſſe me! O ingratiſſimum! quaſi pedibus proculcaſſe ejus ſanguinem? O me crudelem, O ter impium! crucifixerim ego te toties, bone Jeſu, & patiaris? imò brachia extendas ad amplexum? caput ſubmittas ad oſcula? O infinitam bonitatem! poenitet me ſcelerum meorum, non tam quia coelum perdidi, inferorumve ignes commerui; ſed quia te optimum parentem meum offendi, qui non modò non punis, ſed etiam vocas, & ut veniam petam, jubes, minimè id juſſurus, niſi parcere velles.

Et ecce proſtratus coram te tanquam filius prodigus, nunc clamare incipio, pater, peccavi in coelum & coram te: non ſum dignus vocari filius tuus, Luc. 15.18, 19. Sed tu miſerere, pater.

2 Ubi incaleſcere animum ſenſeris, mox in has vivi doloris flammas prorumpes: O benigniſſime Deus mi, O ſuaviſſime Jeſu, doleo ex intimo corde, quòd Majeſtatem tuam, ac bonitatē infinitam peccatis meis offenderim, quam debeo & nunc volo amare, amoque ſuper omnia: idque quià tu es Deus infinitè potens, ſapiens, ſanctus & bonus: cui peccatum ſuprà quàm dici poteſt, ſummè diſplicet, & adverſatur. Quare propter hunc tui amorem firmiter etiam ſtatuo non ampliùs te offendere, omnes peccandi occaſiones fugere, omne id, ad quod obligor perficere: remitte tu mihi, ſicuti ego nunc aliis remitto ex animo, ſi quis me unquam offenderit. Utque ſuppliciter peto veniam delictorum meorum: ita ſpero fore per meritum pretioſiſſimi ſanguinis tui, Bone Jeſu, ut impetrem quod peto, tuâque adjuvante gratiâ vitam corrigam, & ad mortem uſque in tuo ſervitio perſeverem. Amen.

Hunc actum utile erit elicere, manè, veſperi, & quoties in peccatum lapſus fueris, ad gratiam▪ Dei recuperundam.

3 In teſtimonium animae afflictae carnem caſtiga, ſubtractione delitiarum, ſobrietate & temperantia in victu, jejunio, laboribus vocationis, & precibus, quibus edomatur caro laſciva, & ſpiritui ſubjicitur, non tamen peccatorum remiſſionem per haec exercitia te mereri exiſtimes.

Actus humilitatis. CAP. 8.

1 HOmo es nauci, ac nihili: inſanis, ſi quid tibi arrogas: quare ſi quando laudaris, aut ab aliis aeſtimaris: in Deum omnis boni fontem, unde in te, ſi quidpiam eſt, profluxit, totum refunde.

2 Si vel ſemel duntaxat per omnem vitam peccatum aliquod in Deum vel proximum impio & maligno animo deſignâſti, àut reipsâ perpetrâſti, inferorum poenas es commeritus: cum igitur quidpiam aut acerbitatis, aut injuriae, aut probri, ſive à Dei providentia, ſive ab inimicis patiare, tecum iſtud reputato. Pridem aeternos ignium inferorum cruciatus promerui; & quid exiguum hoc, quod patior, ad illas poenas?

3 Veſtium ac menſarum luxus, familiae, & ſupellectilis ſpendorem nimium, ac inanem pompam fuge.

4 Si quando ſuperbiae ſpiritus obluctetur, ſanctiſſimi illius viri humilis & humiliati ſententiâ utaris: putredini dixi, pater meus es, mater mea, & ſoror mea, vermibus, Job 17.14. & addas, quid turges ſaccus ſtercorum, terra & cinis?

5 Te tuáque bona opera latere ama, niſi quando velit Deus in ſuam gloriam, & Eccleſiae commodum, te in publicum, prodire.

6 In officiis vilibus & abjectis, tuipſius & aliorum gratiâ, occupari ne dedigneris.

7 Pronis auribus▪ monentem & corrigentem audi: neque facilè excuſationem obtrude.

8 Mortem, Judicium, Inferos, ſaepè, ſaepiùs cogita: hae de pictae in animo tabulae te tibi repreſentant. Veſperi id ages commodius: leſtus ipſe ſepulchri, ſomnus mortis quaedam imago eſt.

9 Ea quae ad tui commendationem faciunt omninò ſile: cave, nè quid de te rebuſque tuis vendites, jactites, oſtentes. Naturae dotes, virtutem, eruditionem, avorum ceras, & fumoſas imagines. Quid habes, quod non accepiſti? 1 Cor. 4.7. ſi autem acceperis, quid, quaſi de tuo, gloriaris? Homo vaniſſime, obline te tuo luto. Pulvis es, & in pulverem revertêris, Gen. 3.19. peccatum ſolum opus eſt tuum: hîc habes, unde pudore afficiaris, non unde efferaris.

10 Oculos ſubmiſſos tene: terram aliquando aſpice, & te illius inutile pondus, exiſtima.

11 Cum per caemiterium iter facis: haec (inquies) nobis hominibus conſtituta eſt domus: eò igitur omnes imus & inſoleſcimus?

12 Neminem ex inimicitia torvè contuere, aut morde verbulo, aut geſtu quovis offende. Eſt manſuetudo humilitatis aut partus, aut ſoror.

13 Aliorum judicio rectae rationi conſentaneo, facilè cedito. Noli altum ſapere, ne ſis prudens apud temetipſum, Rom. 12.16. locum caeteris honoratiorē commodioremve ſponte deferto: cum tenuibus, pauperioribus, lubens, volens verſator. Carceres, domiciliaque aegrotorum, & pauperum ad benefaciendum illis frequens adito.

14 Porrò, non tantum te ipſum omnium ultimum, ac miſerrimum reputato: Sed exteriùs pro tali te habe: & ſi ab aliis ita habearis, ne triſteris, ſed potius gaude. Iac. 1.10.

15 Denique ſi quando inſolentius animum inflari ſentias, tumorem hac cogitatione deponito. Quid fui, Domine, quid ſum, quid ero? Fui nihil, nihil adhuc ſum, & fortè ero pejus nihilo. Fui conceptus in originali peccato, ſum plenus peccato actuali, &, niſi reſipiſcam & Evangelio credam condemnandus ero paenâ gehennali, Marc. 1.15. Marc. 16.16. Luc. 13.5. Fui certè ſperma faetidum, ſum ſaccus ſtercorum, ero eſca vermium. Sic fui, ut in illo ſtatu permanens, damnari non poſſem; ſic ſum ut propter demerita mea, ſine merito tuo, ſalvari non poſſim; ſic ero, ut aeternum vel culpa mea damner, vel gratiâ tuâ ſalver. Quid fuerim, ſcio, nimirum peſſimus; quid ſim, neſcio, niſi àte illuminer, quid ero, aequè ignoro, niſi à ſpiritu tuo certior factus fuero. Tu quod fui, Domine, ignoſce; quod ſum, corrige; quod ero, dirige: daque ut ſemper haec ſapiam, & de me humillimè ſentiam.

Actus Modeſtiae. CAP. 9.

MOdeſtia, humilitatis germana aut filia, decentiam, compoſitionemque totius corporis curae habet. Veſtes tibi, velim, nec ſordeant, nec nimis reſplendeant: ſit inceſſus inartificioſus, at non levis. Geſtus iſtiuſmodi quem ratio praeſcribat. Caput erectum, modicè inflexum, frons aperta, non caperata: oculi non ſupercilioſi, non errabundi, n • ſpiam malè defixi: labia nec nimium preſſa, nec faedè diducta▪ vox maſcula, ſonus nonnihil fractior, ſermo purus, ſimplex, innoxius; manus nihil comicum aut hiſtrionicum agant, abſint & ſcurriles geſticulatiunculae. In his quid pecces temet ſaepè roga, adde & fidum Cenſorem: ferè enim hic quiſque caecus eſt. Modeſtiae autem ſtudebis etiam privatim & cùm ſolus es, alioquin in publicum▪ veniens impinges nulli negotio, Ita modeſte in cubiculo & ſine arbitris dege, ac ſi oculi omnium te viderent.

Actus Patientiae. CAP. 10.

1 TEmporum injurias, frigus, aeſtum, pluvias, naturae incommoda, ſitim, famem, perfer non gravatè. Propter peccata tua magna & multa quae admiſiſti, millies iſtis graviora mala es promeritus: id ſi cogites, feras priora leviùs.

2 Morbos etiam quantumvis acerbos, ac diuturnos, tanquam dona de numinis manu accepta, exoſculare: beneficium eſt quod maleficium arbitraris. Id noverat qui olim dixit, Domine hîc ure, hic ſeca, ut ſaltem aeternùm parcas.

3 Si itaque longo & gravi morbo afflictus motu impatientiae agiteris, animum titubantem ita ſuſtenta. ſuſtine, anime mî, qui te flagellat, pater eſt amantiſſimus; qui urit & ſecat, medicus eſt ſapientiſſimus; jam meliùs & meliùs tecum erit: qui hîc urit, poſteà parcet. Ignis hic vitia excoquit, & ſplendorem auget. Adhaec, cogita Chriſtum in cruce patientem, & cum eo tot Martyres: ſi compateris, corregnabis.

4 Si quid praetereà calumniarum, aut injuriarum in te ab aliis congeſtum, conjectumque fuerit, obdura; & non ſolùm forti animo perfer, verum etiam conſtanti.

5 In iſtis omnibus, quaecunque cauſae extiterint malorum, ſile: vel queri minimùm, impatientis eſt animi. Cave ne maturam, caelum elementa, homines ipſos accuſes. Nemo tibi erit nocentior, quàm tuipſe, ſi non feras. Juſtus eſt Dominus, & recta judicia ejus.

6 Si nihil interim conſolationum, ne ſpiritualium quidem, tibi affundi ſentis, ſi purum • putum fel propinetur, exorbe; atque ita loquere, neque fas, neque bonum eſt accipere panem filiorum, & dare canibus; micas quidem cadentes catelli edunt; at ego non ita vixi, ut vel micam habere poſſim.

7 Hic tu mihi vide, ne in iſtis moleſtiis ex rebus creatis, praetermiſſo creatore, conſolatiunculam putidiùs emendices, nec mediis in hunc finem utaris illicitis.

8 Continget non rarò, ut cum maximè piùs, ac probus eſſe velis: plurima, & plurimi obluctentur, etiam ogganniant, & allatrent: ne tu propterea vel latum unguem ab officio, inſtitutove deflecte: injurias, ne commemora aliis, imò ipſe obliviſcere.

9 Si amici, ſi parentes ipſi deſtituant, dic, audus nudum Jeſum ſequar, dicamque poſthac confidentius, Pater, qui es in Coelis, ſanctificetur nomen tuum, &c. & cum Davide, pater meus, & mater mea derelinquunt me, ſed Jehovah recipiet me, Pſal. 27.10. & illud ſcito fore ut extremis his diebus inſtent tempora moleſta, & omnes qui volunt piè vivere in Chriſto Jeſu, perſecutionem patientur, 2 Tim. 3.12.

10 In fidei, ac Religionis causâ, ſi te aliquid pati tempora, & res cogant; carceres, & mortem ipſam ne timeas, ſed potiùs cum Apoſtolis gaudeas, quoniam dignus habitus es pro nomine Jeſu contumeliâ affici, Acts 5.41. & mori cum Paulo, ſi neceſſe fuerit, ſis paratus, Act. 21.13.

Actus Chriſtianae abdicationis rerum temporalium Chriſti causâ. CAP. 11.

1 URgente neceſſitate opes deſere, ut in communi fidelium inopia, in perſecutionum fervido, & furenti aeſtu, vel ſi nimius ſit divitiarum amor, tantus nimirum, ut vel abjiciendae ſint divitiae, aut amittendus ſit Chriſtus, Act. 4.32, 34, 35. Hebr. 10.34. Matth. 19.21. & ſi hoc feceris, meriti tamen opinio longiſſimè abſit; dixit Apoſtolus Paulus, quae mihi fuerunt lucra, haec arbitratus ſum propter Chriſtum detrimenta. Omnia arbitror ut ſtercora, ut Chriſtum lucrifaciam, & inveniar in illo non habens meam juſtitiam, quae ex lege eſt, ſed illam quae ex fide eſt Chriſti, illam quae ex Deo eſt, juſtitiam in fide, Phil. 3.7, &c.

2 Erues omnem pravam opum appetitionem, honorem mundanum contemnes, imò ipſa amicorum, rerumque terrenarum ſolatia reſpues, ſi te à fide Chriſti, & à virtutis ſtudio revocent.

3 Si bonorum omnium erogationem & dimiſſionem Religio non poſtulaverit; curas tamen ſuperfluas, rerum, quae ad hanc vitam pertinent moderabere.

4 Avaritiam, quae ab Apoſtolo Idolatria vocatur, Col. 3.5. odi, ac fuge. Radix omnium malorum eſt pecuniae cupiditas, quam quidam appetentes, aberraverunt à ſide, & ſeipſos transfixerunt doloribus multis. Tu autem, haec fuge: Sectare verò juſtitiam, pietatem, fidem, charitatem, patientiam, manſuetudinem, 1 Tim. 6.10, 11.

3 Divitiae ſi affluant, noli cor apponere: ita regius pſaltes imperat, Pſal. 62.10. opum tuarum Dominus eſto, non tu earum mancipium.

4 Ita eſto animo compoſitus pati egeſtatem magis, & mortem, quàm fraude aut peccato quovis opes congerere: itemque vel imperia ipſa, ſi haberes, derelinquere, ſi coelum vocat, imperatve.

5 In dapſili prandio aut caena, ſi epulum nuptiarum, juſtorum funebrium, aliáque ſolenni causâ apparaveris, certam eduliorum partem repone, quod Chriſto praebeas, pauperibus, aegris praeſertim domi jacentibus, vel in carcere, aut aliâ anguſtiâ poſitis.

6 Si opes ſuppetant, in pauperes aliquid quotidiè diſtribue, Foeneratur Deo qui dat pauperi, Prov. 19.17. petenti igitur ſtipem tu ſtatim commodato: eos velim inprimis tibi eſſe commendatos, quos aut neceſſitas ad ſaeda flagitia compellit, aut ingenuitas à ſtipe corroganda avocat. Si nihil habes, quod des, at bona ſaltem verba reddito. Dominus eſt, qui ex donis à ſe tibi datis, denarium, vel obolum, vel fruſtulum panis, vel aliquantulum potûs, repetit. Liberos, famulos, ancillas, ita loqui jubebis; Pater, Here, Chriſtus pro foribus ſtat, eleemoſynam petit, ſtipem filii ipſi ferant, ita olim miſereri condoceantur: E cujuſvis diei lucro, & è quovis contractu partem aliquam demere, quam indigentibus numeres, ſi hoc poſſis, valdè pium eſt. Quidam hoc faciunt, quos ſi imitere, beatus eris.

7 Hoc in pauperes officium nec moriens negliges: teſtamento, ex aliqua parte ſaltem, tuorum bonorum haeredem Chriſtum ſcribe: ita mercedem in Coelis habebis.

Actus Juſtitiae. CAP. 12.

1 JUſtitiam exerce, & loquere veritatem ex animo tuo. Ne linguâ tuâ obtrectes, nec proximo tuo malum facias; ſi jures proximo in damnum tuum, non tamen muta.

2 Suum cuique tribue; neminem laede; quod tibi non vis fieri, alteri nè feceris: omnia quaecunque vis ut homines faciant tibi, & tu facito illis, Mat. 7.12.

3 Quod debes exolve, aliena redde, cave ne pauperum mercedem durus apud te retineas: deteſtabile eſt coram Domino, Levit. 19.13.

4 Non habebis in ſacculo diverſa pondera, majus & minus, nec erit in domo tuâ modius major & minor: pondus habebis juſtum & verum, & modius aequalis & verus erit tibi, ut multo vivas tempore ſuper terram, quam Dominus Deus tuus dederit tibi; abominatur enim Dominus Deus tuus eum, qui facit haec, & averſatur omnem injuſtitiam, Deuter. 25.13, &c.

5 Ne ſis ingratus: agnoſce & profitere, à quo & quanta acceperis beneficia: ſimulque declara ſtudium praeſtandi benefactoribus tuis mutua officia honeſta, tibique poſſibilia.

6 Impium ne juſtifices, & judicium ne pervertas, neque in alicujus perſonam affectu nimiae dilectionis inclines: non accipies munera, quia munera excaecant oculos ſapientum, & mutant verba juſtorum. Deut. 16.19. Concordiam ſerva, & commune bonum propriis emolumentis praepone.

Actus Obedientiae. CAP. 13.

1 MAjorum tuorum, Paſtorum praecipuè vocem, ut divinum oraculum audito: illis, & cum Magiſtratibus, tum parentibus obſervantiam praeſtato; eorum dictis obediens eſto, Facies quodcunque dixerint, qui praeſunt loco, quem elegerit Dominus, Deut. 17.10.

2 Leges Reipublicae, aut communitatis, in qua vivis, exactè & conſtanter obſervato. Omnis anima poteſtatibus ſublimioribus ſubdita ſit, Rom. 13.1.

3 Si ſis filius-familias, ſi ſervus, ſuperiorum nutus attendito, imperata mox exequitor.

4 Si à juſſis abhorres obtemperato, niſi rem malè praecipi liqueat; ubi enim mandatum voluntati divinae contrarium eſt, Obedire oportet Deo magis, quàm hominibus, Act. 5.29.

5 Si juſta imperantur, licèt dura ſint, concoque, & peragito.

6 Obedito autem ſine morâ, & integrè.

Actus Caſtitatis. CAP. 14.

1 INgentem pudicitiae amorem in te excitabis, impudicitiae verò grave odium.

2 Removendae omni ſtudio omnes luxuriae occaſiones. Averte oculos à formoſulis, in mulieres ne contorqueto, nè defigito illos: Aures & ora obſcaenitati, & ſcurrilitati duplici ſerâ occludito: ab impudentioribus jocis, & geſticulationibus abſtineto. impudicos ſocios, & noxias familiaritates cane pejùs & angue defugito. Cum ſolus es, nè libidini deditus ſis; noli peccare, Deus videt. Cuticulam ne curato: Veſtes molles, pocula, & lautae menſae corporis, animique mollitiem, ac libidinem creant. Loca periculoſa, otium, libros obſcaenos, incaeſtas imagines & tabellas, laſciva theatra, tripudia inverecunda, execrator. Veriſſimum hîc iſtud, qui fugit Venerem, fugat.

3 In pia cogitatione obdormiſcito: cum expergiſceris, ſi quae occurſent faeda phantaſmata, fortiter excutito: Jeſum tuum inclamato: animum aliò magno niſu convertito.

4 Similiter ſi per diem recurſent ejuſmodi imagines, aut ſuggeſtiones, obſiſtito prece & obfirmatione animi. Cogita praeſentiam Dei, & Angelorum, crucem Chriſti, mortem tuam, judicium, Inferos: his clavis importunarum cogitationum clavos extrude.

5 Animae maculas ſaepius eluito, ſi te peccato carnis pollueris, confitere, cum Davide, praevaricationes tuas Domino. Pſalm. 32.5. Nathanem quendam fidum & prudentem delige, qui te reſipiſcentem conſoletur, & dicat, tranſtulit Dominus peccatum tuum, non morieris, 2 Sam. 12.13.

6 Vade, noli amplius peccare. Peccanti medicina confeſſio, at tu pro virili tentationis principiis obſta. Cùm itaque primum, concitatis ad rebellionem appetitionibus, hoſtem adeſſe ſenſeris: jam hic tibi omnis admovenda machina, aut periiſti: ſerpens iſte ubi primùm ingredi licuit, progreditur, ſeque totum inſinuat. Ergo ſtatim vires omnes colligendae: naſcentem ut Hydram ſuffoces, aut extinguas, mentem aliò avoca, divinam opem advoca, ut priùs monui: Accinge te ad aliquod opus grave, honeſtum & utile, ne te daemon praeoccupet.

7 Obſecro te, per miſericordiam Dei, ut exhibeas corpus tuum hoſtiam viventem, ſanctam, beneplacentem Deo, Rom. 12.1. Nè facias membra Jeſu Chriſti membra meretricis: corpus tuū debet eſſe templum ſpiritus ſancti; emptus es pretio, pretioſo nempe, ſanguine Chriſti; glorifica Deum in corpore tuo, & in ſpiritu tuo, quae ſunt Dei. Egregiè de hac re diſſerit Sanctus Paulus, 1 Cor. 6.

Actiones Temperantiae. CAP. 15.

1 QUantitatem ciborum ſaluti coporis neceſſariam, & ſaluti animae non officicientem accipe, in comeſtione aeſtum & nimiam aviditatem cohibe. Quemadmodum medicamenta, ſic alimenta ſume.

2 Sobrius eſto, & vigilato; adverſarius tuus, Diabolus, tanquam leo rugiens, circuit, quaerens quem devoret. 1 Pet. 5.8. Attende tibiipſi, ne fortè gravetur cor tuum crapulâ & ebrietate, & curis vitae hujus, & repentina in te ſuperveniat dies Domini. Luc. 21.34. Vae tibi ſi conſurgas manè ad ebrietatem ſectandam, & potandum uſque ad veſperam. Vae tibi, qui es fortis ad bibendum, Eſ. 5.11.22. Te itaque jubeo, & per tremendum diem judicii te adjuro, ut quantùm poſſis, ebrietatis malum, auxiliante Domino, fugias. Ebrioſi unà cum fornicariis, idololatris, adulteris, mollibus, maſculorum concubitoribus, furibus, avaris, maledicis, rapacibus, à regno Dei excluduntur, 1 Cor. 6.9, 10.

3 Ne cerviſiam, vel alium potum inebriantem praebeas alteri uſque ad ebrietatem. Vae tibi, ſi hoc agas: hic accommodari poteſt illa ſimilitudo prophetae loquentis de judicio Chaldaeorum, Habac. 2.15, 16. Bibe tu quoque, at calix dexterae Domini ad te convertetur, & vomitus ignominiae erit ſuper gloriam tuam.

4 Quamvis adjuratus fueris per nomina magna, vel chara, vel ſi praemiis aut poenis inducaris ad pocula ſuperflua evacuanda, ne conſentias.

5 Non ſolum ab imitatione, ſed etiam à conſortio potatorum abſtinere debes: ſecundum illud Apoſtoli: ſi quis, cum frater nominetur, ſit ebrioſus, cum ejuſmodi ne edatis quidem, 1 Cor. 5.11. Si Eccleſia tam negligens eſt, ut publicè peccantem, nec reſipiſcentem, non excludat; ſi ceſſet magiſtratus ſontes gladio ferire, privatus quiſque ab impudenter peccantium conſuetudine ſibi temperet, ne aut alienis flagitiis favere videatur, aut alieno crimine commaculetur, maximè ſi reſipiſcentiae ſpes nulla ſuperſit.

6 Sufficiens ſit tibi praeterito vitae tempore, quae libent Gentibus, perpetrâſſe, incedendo in laſciviis, cupiditatibus, vinolentiis, commeſſationibus, compotationibus, & nefariis ſimulachrorum cultibus: —Omnium finis imminet. Eſto temperans, & ſobrius ad preces, 1 Pet. 4.3, 4, 7.

7 Adjuro te per Chriſtum animadvertere quae dico, Dominus autem det tibi intellectum in omnibus, 1 Theſſ. 5.27. 2 Tim. 2.7.

Deus te per omnia Sanctificet, ut ſis animo & corpore inculpatus, & talis inveniaris in adventu Domini, cùm veniens ad judicium reddet unicuique ſecundùm opera ſua.

Dominus te ſervet in regnum ſuum coeleſte: cui gloria in ſecula ſeculorum. Amen.