At regina graui iamdudum saucia cura
Vulnus alit venis: et caeco carpitur igni.
Multa viri virtus animo: multusque recursat
Gentis honos: haerent infixi pectore vultus:
Verbaque: nec placidam membris dat cura quietem.
Postera phoebea lustrabat lampade terras:
Humentemque aurora polo dimouerat vmbram:
Cum sic vnanimem alloquitur male sana sororem:
Anna soror: quae me suspensam insomnia terrent.'
Quis nouus hic nostris successit sedibus hospes.'
Quem sese ore ferens: quam forti pectore et armis.
Credo equidem (nec vana fides) genus esse deorum:
Degeneres animos timor arguit. heu quibus ille
Iactatus fatis: quae bella exhausta canebat.'
Si mihi non animo fixum immotumque sederet:
Ne cui me vinclo vellem sociare iugali:
Postquam primus amor deceptam morte fefellit:
Si non pertesum thalami: taedaeque fuisset:
Huic vni forsan potui succumbere culpae.
Anna (fatebor enim) miseri post fata sichaei
Coniugis: et sparsos fraterna caede penates:
Solus hic inflexit sensus: animumque labantem
Impulit: agnosco veteris vestigia flammae:
Sed mihi vel tellus optem prius ima dehiscat:
Vel pater omnipotens adigat me fulmine ad vmbras:
Pallentis vmbras erebi: noctemque profundam:
Ante pudor quam te violem: aut tua iura resoluam.
Ille meos primus qui me sibi iunxit amores
Abstulit: ille habeat secum: seruetque sepulchro.
Sic effata: sinum lachrymis impleuit obortis.
Anna refert: o luce magis dilecta sorori:
Sola ne perpetua moerens carpere iuuenta.'
Nec dulces natos: veneris nec praemia noris.'
Id cinerem aut manes credis curare sepultos.'
Esto aegram nulli quondam flexere mariti.
Non libyae: non ante tyro despectus iarbas:
Ductoresque alii: quos africa terra triumphis
Diues alit: placido ne etiam pugnabis amori.'
Non venit in mentem quorum consederis aruis.'
Hinc getulae vrbes: genus insuperabile bello:
Et numidae infreni cingunt: et inhospita syrtis:
Hinc deserta siti regio: lateque furentes
Barchei.' quid bella tyro surgentia dicam
Germanique minas.'
Diis equidem auspicibus reor: et iunone secunda
Hunc cursum iliacas vento tenuisse carinas:
Quam tu vrbem soror hanc cernes: quae surgere regna
Coniugio tali: teucrum comitantibus armis.'
Punica se quantis attollet gloria rebus.'
Tu modo posce deos veniam: sacrisque litatis
Indulge hospitio: causasque innecte morandi
Dum pelago desaeuit hyems: et aquosus orion:
Quassataeque rates: dum non tractabile coelum.
His dictis incensum animum inflammauit amore:
Spemque dedit dubiae menti: soluitque pudorem.
Principio delubra adeunt: pacemque per aras
Exquirunt: mactant lectas de more bidentes
Legiferae cereri: phoeboque: patrique lyeo:
Iunoni ante omnes: cui vincla iugalia curae
Ipsa tenens dextra pateram pulcherrima dido
Candentis vaccae media inter cornua fundit.
Aut ante ora deum pingues spatiatur ad aras:
Instauratque diem donis: pecudumque reclusis
Pectoribus: inhians spirantia consulit exta.
Heu vatum ignarae mentes.' quid vota furentem:
Quid delubra iuuant.' est mollis flamma medullas
Interea: et tacitum viuit sub pectore vulnus
Vritur infoelix dido: totaque vagatur
Vrbe furens: qualis coniecta cerua sagitta:
Quam procul incautam nemora inter cressia fixit
Pastor agens telis: liquitque volatile ferrum
Nescius: illa fuga syluas saltusque peragrat
Dictaeos: haeret lateri loetalis arundo.
Nunc media aeneam secum per moenia ducit:
Sidoniasque ostentat opes: vrbemque paratam.
Incipit effari: mediaque in voce resistit.
Nunc eadem labente die convivia quaerit.
Iliacosque iterum demens audire labores
Exposcit. pendetque iterum narrantis ab ore.
Post vbi digressi: lumenque obscura vicissim
Luna premit: suadentque cadentia sydera somnos.
Sola domo moeret vacua: stratisque relictis
Incubat. illum absens absentem auditque videtque:
Aut gremio ascanium genitoris imagine capta
Detinet infandum si fallere possit amorem.
Non coeptae assurgunt turres: non arma iuuentus
Exercent: portus ve aut propugnacula bello
Tuta parant: pendent opera interrupta: minaeque
Murorum ingentes: aequataque machina coelo.
Quam simul ac tali persensit peste teneri
Chara iouis coniunx: nec famam obstare furori:
Talibus aggreditur venerem saturnia dictis.
Egregiam vero laudem: et spolia ampla refertis
Tuque puerque tuus: magnum: et memorabile numen
Vna dolo diuum si foemina victa duorum est.
Nec me adeo fallit: veritam te moenia nostra:
Suspectas habuisse domos carthaginis altae:
Sed quis erit modus: aut quo nunc certamine tanto.'
Quin potius pacem aeternam: pactosque hymeneos
Exercemus.' habes quod tota mente petisti.
Ardet amans dido traxitque per ossa furorem.
Communem hunc ergo populum: paribusque regamus
Auspiciis liceat phrygio seruire marito:
Dotalesque tuae tyrios: permittere dextrae:
Olli (sensit enim simulata mente locutam:
Quo regnum italiae lybicas auerteret oras)
Sic contra est ingressa venus: quis talia demens
Abnuat: aut tecum malit contendere bello.'
Si modo quod memoras factum fortuna sequatur:
Sed fatis incerta feror: si iuppiter vnam
Esse velit tyriis vrbem: troiaque profectis:
Misceri ve probet populos: aut foedera iungi.
Tu coniunx: tibi fas animum tentare precando:
Perge: sequar: tum sic excepit regia iuno.
Mecum erit iste labor: nunc qua ratione quod instat
Confieri possit paucis (adverte) docebo.
Venatum aeneas vnaque miserrima dido
In nemus ire parant: vbi primos crastinus ortus
Extulerit titan: radiisque retexerit orbem:
His ego nigrantem commixta grandine nimbum
Dum trepidant alae: saltusque indagine cingunt:
Desuper infundam: et tonitru coelum omne ciebo.
Diffugient comites: et nocte tegentur opaca.
Speluncam dido: dux et troianus eandem
Devenient: adero: et tua si mihi certa voluntas:
Connubio iungam stabili propriamque dicabo:
Hic hymenaeus erit non aduersata petenti
Annuit: atque dolis risit cytherea repertis:
Oceanum interea surgens aurora relinquit:
It portis iubare exorto delecta iuuentus:
Raetia rara plagae: lato venabula ferro:
Massilique ruunt equites: et odora canum vis:
Reginam thalamo cunctantem ad limina primi
Poenorum expectant: ostroque insignis et auro
Stat sonipes: ac fraena ferox spumantia mandit.
Tandem progreditur magna stipante caterua
Sydoniam pycto chlamydem circumdata limbo:
Cui pharetra ex humero crines nodantur in aurum.
Aurea purpurea subnectit fibula vestem.
Necnon et phrygii comites: et laetus iulus
Incedunt: ipse ante alios pulcherrimus omnes
Infert se socium aeneas: atque agmina iungit:
Qualis vbi hibernam liciam: xanthique fluenta
Deserit: ac delum maternam inuisit apollo:
Instauratque choros mixtique altaria circum
Cretesque: dryopesque fremunt: pictique agathyrsi:
Ipse iugis cynthi graditur: mollique fluentem
Fronde premit crinem fingens: atque implicat auro:
Taela sonant humeris. haud illo segnior ibat
Aeneas: tantum egregio decus enitet ore.
Postquam altos ventum in montis: atque invia lustra.
Ecce ferae saxi deiectae vertice caprae
Decurrere iugis: alia de parte patentis
Transmittunt cursu campos: atque agmina cervi
Puluerulenta fuga glomerant: montesque relinquunt.
At puer ascanius mediis in vallibus acri
Gaudet equo: iamque hos cursu iam praeterit illos:
Spumantemque dari pecora inter inertia votis
Optat aptum: aut fuluum descendere monte leonem.
Interea magno misceri murmure coelum
Incipit: insequitur commixta grandine nimbus:
Et tyrii comites passim et troiana iuuentus:
Dardaniusque nepos veneris: diuersa per agros
Tecta metu petiere: ruunt de montibus amnes:
Speluncam dido: dux et troianus eandem
Deueniunt: prima et tellus: et pronuba iuno
Dant signum: fulsere ignes: et conscius aether
Connubii: summoque vlularunt vertice nymphae.
Ille dies primus laeti: primusque malorum
Causa fuit: neque enim specie fama ve mouetur:
Nec iam furtiuum dido meditatur amorem:
Coniugium vocat: hoc praetexit nomine culpam.
Extemplo lybiae magnas it fama per vrbes:
Fama malum: quo non aliud velocius vllum
Mobilitate viget: viresque acquirit eundo:
Parua metu primo: mox sese attollit in auras:
Ingrediturque solo: et caput inter nubila condit:
Illam terra parens ira inritata deorum:
Extremam (vt perhibent) caeo enceladoque sororem
Progenuit: pedibus celerem: et pernicibus alis:
Monstrum horrendum ingens: cui quot sunt corpore plumae:
Tot vigiles oculi subter: mirabile dictu.
Tot linguae: totidem ora sonant: tot subrigit aures:
Nocte volat caeli medio: terraeque per vmbram
Stridens: nec dulci declinat lumina somno:
Luce sedet custos: aut summi culmine tecti:
Turribus aut altis: et magnas territat vrbes:
Tam ficti prauique tenax quam nuncia veri.
Haec tunc multiplici populos sermone replebat
Gaudens: et pariter facta atque infecta canebat.
Venisse aeneam troiano a sanguine cretum:
Cui se pulchra viro dignetur iungere dido
Nunc hyemem inter se luxu quam longa fouere
Regnorum immemores: turpique cupidine captos
Haec passim dea foeda virum diffundit in ora:
Protinus ad regem cursus detorquet hiarbam:
Incenditque animum dictis atque: aggerat iras:
Hic hammone satus: rapta garamantide nympha
Templa ioui centum latis immania regnis
Centum aras posuit: vigilemque sacrauerat ignem:
Excubias diuum aeternas: pecudumque cruore
Pingue solum: et variis florentia limina sertis.
Isque amens animi: et rumore accensus amaro
Dicitur ante aras media inter numina diuum:
Multa iouem manibus supplex orasse supinis.
Iuppiter omnipotens: cui nunc maurusia pictis
Gens epulata toris: lenaeum libat honorem.
Aspicis haec.' an te genitor cum fulmina torques
Nequiquam horremus: caecique in nubibus ignes
Terrificant animos: et inania murmura miscent.'
Foemina quae nostris errans in finibus vrbem
Exiguam precio posuit: cui littus arandum:
Cuique loci leges dedimus: connubia nostra
Reppulit: ac dominum aeneam in regna recepit:
Et nunc ille paris cum semiuiro comitatu
Moeonia mentum mitra: crinemque madentem
Subnixus: rapto potitur: nos munera templis
Quippe tuis ferimus: famamque fouemus inanem.
Talibus orantem dictis: aramque tenentem
Audiit omnipotens: oculosque ad moenia torsit
Regia: et oblitos famae melioris amantes.
Tum sic mercurium alloquitur: ac talia mandat.
Vade age nate: voca zephyros: et labere pennis.
Dardaniumque ducem tyria carthagine qui nunc
Expectat: fatisque datas non respicit vrbes
Alloquere: et celeres defer mea dicta per auras.
Non illum nobis genitrix pulcherrima talem
Promisit: graiumque ideo bis vindicat armis:
Sed fore qui grauidam imperiis: belloque frementem
Italiam regeret: genus alto a sanguine teucri
Proderet: ac totum sub leges mitteret orbem.
Si nulla accendit tantarum gloria rerum:
Nec super ipse sua molitur laude laborem:
Ascanio ne pater romanas inuidet arces.'
Quid struit: aut qua spe inimica in gente moratur:
Nec prolem ausoniam: et lauinia respicit arua.'
Nauiget: haec summa est: hic nostri nuncius esto.
Dixerat. ille patris magni parere parabat
Imperio: et primum pedibus talaria nectit
Aurea: quae sublimem alis siue aequora supra.
Seu terram: rapido pariter cum flammine portant.
Tum virgam capit: hac animas ille euocat orco
Pallentes: alias sub tristia tartara mittit.
Dat somnos: adimitque: et lumina morte resignat.
Illa fretus agit ventos: et turbida tranat
Nubila: iamque volans apicem et latera ardua cernit.
Atlantis duri: coelum qui vertice fulcit:
Atlantis cinctum assidue cui nubibus atris
Piniferum caput: et vento pulsatur et imbri:
Nix humeros infusa tegit: tum flumina mento
Praecipitant senis: et glacie riget horrida barba.
Hic primum paribus nitens cyllenius alis
Constitit: hinc toto praeceps se corpore ad vndas
Misit: aui similis: quae circum littora: circum
Piscosos scopulos: humilis volat aequora iuxta.
Haud aliter terras inter coelumque volabat:
Littus harenosum lybiae: ventosque secabat
Materno veniens ab auo cyllenia proles.
Vt primum alatis tetigit magalia plantis:
Aeneam fundantem arces: ac tecta nouantem
Conspicit: atque illi stellatus iaspide fulua
Ensis erat: tyrioque ardebat murice laena
Demissa ex humeris: diues quae munera dido
Fecerat: et tenui telas discreuerat auro:
Continuo inuadit: tu nunc carthaginis altae
Fundamenta locas: pulchramque vxorius vrbem
Extruis: heu regni rerumque oblite tuarum.
Ipse deum tibi me claro demittit olympo
Regnator: coelum ac terras qui numine torquet:
Ipse haec ferre iubet celeres mandata per auras:
Quid struis.' aut quam spe lybicis teris ocia terris.'
Si te nulla mouet tantarum gloria rerum:
Nec super ipse tua moliris laude laborem:
Ascanium surgentem: et spes haeredis iuli
Respice: cui regnum italiae romanaque tellus
Debentur. tali cyllenius ore locutus:
Mortales visus medio sermone reliquit:
Et procul in tenuem ex oculis evanuit auram.
At vero aeneas aspectu obmutuit amens:
Arrectaeque horrore comae: et vox faucibus haesit:
Ardet abire fuga: dulcesque relinquere terras.
Attonitus tanto monitu imperioque deorum:
Heu quid agat.' quo nunc reginam ambire furentem
Audeat affatu: et quae prima exordia sumat:
Atque animum nunc huc celerem nunc diuidit illuc:
In partesque rapit varias: perque omnia versat:
Haec alternanti potior sententia visa est:
Mnesthea: sergestumque vocat: fortemque cloanthum:
Classem aptent taciti: sociosque ad littora cogant:
Arma parent: et quae rebus sit causa nouandis
Dissimulent: sese interea (quando optima dido
Nesciat: et tantos rumpi non speret amores)
Tentaturum aditus: et quae mollissima fandi
Tempora: qui rebus dexter modus. ocyus omnes
Imperio laeti parent: ac iussa facessunt.
At regina dolos (quis fallere possit amantem.')
Praesensit: motusque excepit prima futuros:
Omnia tuta timens: eadem impia fama furenti
Detulit armari classem: cursumque parari
Saeuit inops animi: totamque incensa per vrbem
Bacchatur: qualis commotis excita sacris
Thyas: vbi audito stimulant trieterica baccho
Orgia: nocturnusque vocat clamore cithaeron.
Tandem his aeneam compellat vocibus vltro:
Dissimulare etiam sperasti perfide tantum
Posse nefas.' tacitusque mea decedere terra.'
Nec te noster amor: nec te data dextera quondam:
Nec moritura tenet crudeli funere dido:
Quin etiam hiberno moliris sydere classem
Et mediis properas aquilonibus ire per altum
Crudelis: quid si non arua aliena domosque
Ignotas peteres: et troia antiqua maneret.'
Troia per vndosum peteretur classibus aequor
Mene fugis.' per ego has lachrymas: dextramque tuam te:
(Quando aliud mihi iam miserae nihil ipsa reliqui)
Per connubia nostra: per incoeptos hymenaeos:
Si bene quid de te merui: fuit aut tibi quicquam
Dulce meum: miserere domus labentis: et istam
Oro (siquis adhuc precibus locus) exue mentem.
Te propter lybicae gentes: numadumque tyranni
Odere: infensi tyrii: te propter eundem
Extinctus pudor: et qua sola sydera adibam
Fama prior: cui me moribundam deseris hospes.
Hoc solum nomen quoniam de coniuge restat.
Quid moror.' an mea pygmaleon dum moenia frater
Destruat. aut captam ducat getulus iarbas.
Saltem si qua mihi de te suscepta fuisset
Ante fugam suboles: si quis mihi paruulus aula
Luderet aeneas: qui te tantum ore referret:
Non equidem omnino capta ac deserta viderer.
Dixerat. ille iouis monitis immota tenebat.
Lumina: et obnixus curam sub corde premebat:
Tandem pauca refert: ego te quae plurima fando
Enumerare vales: nunquam regina negabo
Promeritam: nec me meminisse pigebit elissae.
Dum memor ipse mei: dum spiritus hos reges artus
Pro re pauca loquar: nec ego hanc abscondere furto
Speraui: ne finge fugam: nec coniugis vnquam
Praetendi tedas: aut haec in foedera veni.
Me si fata meis paterentur ducere vitam
Auspiciis: et sponte mea componere curas
Vrbem troianam primum dulcesque meorum
Relliquias colerem: et priami tecta alta manerent.
Et recidiua manu posuissem pergama victis:
Sed nunc italiam magnam grynaeus apollo:
Italiam lyciae iussere capessere sortes:
Hic amor haec patria est: si te carthaginis arces
Phoenissam: lybicaeque aspectus detinet vrbis:
Quae tandem ausonia teucros considere terra
Inuidia est: et nos fas extera quaerere regna:
Me patris anchisae: quotiens humentibus vmbris
Nox operit terras: quotiens astra ignea surgunt:
Admonet insomnis: et turbida terret imago
Me puer ascanius: capitisque iniuria cari:
Quem regno hesperiae fraudo. et fatalibus aruis:
Nunc etiam interpres diuum ioue missus ab ipso:
Testor vtrumque caput: celeres mandata per auras
Detulit: ipse deum manifesto in lumine vidi
Intrantem muros: vocemque his auribus hausi.
Desine meque tuis incendere teque querelis
Italiam non sponte sequor.
Talia dicentem iamdudum auersa tuetur:
Huc illuc voluens oculos: totumque pererrat
Luminibus tacitis: et sic accensa profatur.
Nec tibi diua parens: generis nec dardanus auctor
Perfide: sed duris genuit te cautibus horrens
Caucasus: hyrcanaeque admorunt vbera tygres
Nam quid dissimulo: aut quae me ad maiora reseruo.'
Num fletu ingemuit nostro.' num lumina flexit.'
Num lachrymas victus dedit: aut miseratus amantem est.'
Quae quibus anteferam.' iam iam nec maxima iuno
Nec saturnius haec oculis pater aspicit aequis.
Nusquam tuta fides: eiectum et littore egentem
Excepi: et regni demens in parte locaui.
Amissam classem: sociosque a morte reduxi:
Heu furiis incensa feror nunc augur apollo:
Nunc lyciae sortes: nunc et ioue missus ab ipso
Interpres diuum: fert horrida iussa per auras:
Scilicet is superis labor est: ea cura quietos
Sollicitat: neque te teneo: neque dicta refello.
I: sequere italiam: ventis pete regna per vndas.
Spero equidem mediis: si quid pia numina possunt:
Supplicia hausurum scopulis: et nomine dido
Saepe vocaturum. sequar atris ignibus absens:
Et cum frigida mors anima seduxerit artus:
Omnibus vmbra locis adero: dabis improbe poenas:
Audiam: et haec manes veniet mihi fama sub imos.
His medium dictis sermonem abrumpit: et auras
Aegra fugit: seque ex oculis auertit: et aufert:
Linquens multa metu cunctantem: et multa parantem
Dicere: suscipiunt famulae: conlapsaque membra
Marmoreo referunt thalamo: stratisque reponunt:
At pius aeneas quamquam lenire dolentem
Solando cupit: et dictis auertere curas:
Multa gemens: magnoque animum labefactus amore:
Iussa tamen diuum exequitur: classemque reuisit.
Tum vero teucri incumbunt: et littore celsas
Deducunt toto naues: natat vncta carina:
Frondentesque ferunt remos: et robora syluis
Infabricata fugae studio.
Migrantes cernas: totaque ex vrbe ruentes.
Ac veluti ingentem formicae farris aceruum
Cum populant: hyemis memores: tectoque reponunt.
It nigrum campis agmen: praedamque per herbas
Conuectant calle angusto: pars grandia trudunt
Obnixae frumenta humeris: pars agmina cogunt
Castigantque moras: opere omnes semita feruet.
Quis tibi tum dido cernenti talia sensus.'
Quot ve dabas genitus.' cum littora feruere late
Prospiceres arce ex summa: totumque videres
Misceri ante oculos tantis clamoribus aequor.'
Improbe amor quid non mortalia pectora cogis.'
Ire iterum in lachrymas: iterum tentare precando.'
Cogitur: et supplex animos summittere amori:
Ne quid inexpertum frustra moritura relinquat.
Anna vides toto properari littore circum
Vndique conuenere: vocat iam carbasus auras:
Puppibus et laeti nautae imposuere coronas.
Hunc ego si potui tantum sperare dolorem:
Et perferre soror potero: miserae hoc tamen vnum
Exsequere anna mihi (solam nam perfidus ille
Te colere: arcanos etiam tibi credere sensus:
Sola viri molles aditus: et tempora noras)
I soror: atque hostem supplex affare superbum.
Non ego cum danais troianam excindere gentem
Aulide iuraui: classem ve ad pergama misi:
Nec patris anchisae cineres manes ve reuelli.
Cur mea dicta neget duras demittere in aures.'
Quo ruit.' extremum hoc miserae det munus amanti.
Expectet facilemque fugam: ventosque ferentes
Non iam coniugium antiquum quod prodidit oro:
Nec pulchro vt latio careat: regnumque relinquat:
Tempus inane peto: requiem spaciumque furori.
Dum mea me victam doceat fortuna dolere:
Extremam hanc oro veniam: miserere sororis:
Quam mihi cum dederis cumulatam morte relinquam.
Talibus orabat: talesque miserrima fletus
Fertque refertque soror: sed nullis ille mouetur
Flaetibus: aut voces vllas tractabilis audit.
Fata obstant: placidasque viri deus obstruit aures
Ac veluti annosam valido cum robore quercum:
Alpini boreae nunc hinc nunc flatibus illinc
Eruere inter se certant: it stridor: et alte
Consternunt terram concusso stipite frondes:
Ipsa haeret scopulis: et quantum vertice ad auras
Aethereas: tantum radice in tartara tendit:
Haud secus assiduis hinc atque hinc vocibus heros
Tunditur: et magno persentit pectore curas
Mens immota manet: lachrymae voluuntur inanes.
Tum vero infoelix fates exterrita dido
Mortem: orat taedet caeli conuexa tueri.
Quo magis incoeptum pergat: lucemque relinquat.
Vidit thuricremes cum dona imponeret aris:
Horrendum dictu: latices nigrescere sacros:
Fusaque in obscoenum se vertere vina cruorem:
Hoc visum nulli: non ipsi effata sorori:
Praeterea fuit in tectis de marmore templum
Coniugis antiqui: miro quod honore colebat
Velleribus niueis: et festa fronde reuinctum.
Hinc exaudiri voces: et verba vocantis
Visa viri: nox cum terras obscura teneret:
Solaque culminibus ferali carmine bubo
Saepe queri: et longas in fletum ducere voces:
Multaque praeterea vatum praedicta priorum
Terribili monitu horrificant: agit ipse furentem
Insomnis ferus aeneas: semperque relinqui
Sola sibi: semper longam incomitata videtur
Ire viam: et tyrios deserta quaerere terra:
Eumenidum veluti demens videt agmina pentheus:
Et solem geminum et duplicis se ostendere thebas:
Aut agamennonius scaenis agitatus orestes
Armatam facibus matrem: et serpentibus atris
Cum fugit: vltricesque sedent in limine dirae.
Ergo vbi concepit furias euicta dolore:
Decreuitque mori tempus secum ipsa modumque
Exigit: et moestam dictis aggressa sororem:
Consilium vultu tegit: ac spem fronte serenat.
Inueni germana viam: gratare sorori:
Quae mihi reddat eum: vel eo me soluat amantem.
Occeani finem iuxta solemque cadentem
Vltimus aethiopum locus est: vbi maximus atlas
Axem humero torquet: stellis ardentibus aptum.
Hinc mihi massylae gentis monstrata sacerdos
Hesperidum templi custos: epulasque draconi
Quae dabat: et sacros seruabat in arbore ramos:
Spargens humida mella: soporiferumque papauer.
Haec se carminibus promittit soluere mentes
Quas velit: ast alies duras immittere curas:
Sistere aquam fluuiis: et vertere sydera retro:
Nocturnosque mouet manes mugire videbis
Sub pedibus terram: et descendere montibus ornos:
Testor chara deos et te germana / tuumque
Dulce caput: magicas inuitam accingier artes.
Tu secreta pyram tecto interiore sub auras
Erige: et arma viri thalamo quae fixa reliquit
Impius: exuuiasque omnes: lectumque iugalem
Quo perii: super imponas: abolere nefandi
Cuncta viri monumenta iubet: monstratque sacerdos.
Haec effata silet: pallor simul occupat ora
Non tamen anna nouis praetexere funera sacris
Germanam credit: nec tantos mente furores
Concipit: aut grauiora timet: quam morte sichei.
Ergo iussa parat.
At regina pyra penetrali in sede sub auras
Erecta ingenti: tedis atque ilice secta.
Intenditque locum sertis: et fronde coronat
Funerea: super exuuias: ensemque relictum:
Effigiemque toro locat: haud ignara futuri.
Stant arae circum: et crines effusa sacerdos
Ter centum tonat ore deos: erebumque chaosque:
Tergeminamque hecaten: tria virginis ora dianae:
Sparserat et latices simulatos fontis auerni:
Falcibus et messae ad lunam quaeruntur ahenis
Pubentes herbae: nigri cum lacte veneni:
Quaeritur et nascentes equi de fronte reuulsus:
Et matri praereptus amor.
Ipsa mola manibusque piis altaria iuxta
Vnum exuta pedem: vinclis in veste recincta
Testatur moritura deos: et conscia fati
Sydera: tum si quod non aequo foedere amantes
Curae numen habet: iustumque memorque precatur.
Nox erat: et placidum carpebant fessa soporem
Corpora per terras: syluaeque et saeua quierant
Aequora: cum medio voluuntur sydera lapsu:
Cum tacet omnis ager: pecudes pictaeque volucres:
Quaeque lacus late liquidos: quaeque aspera dumis
Rura tenent: somno positae sub nocte silenti
Lenibant curas: et corda oblita laborem.
At non infoelix animi phoenissa: nec vnquam
Soluitur in somnos: oculis ve aut pectore noctem
Accipit: ingeminant curae rursusque resurgens
Saeuit amor: magnoque irarum fluctuat aestu:
Sic adeo insistit: secumque ita corde volutat:
En quid ago.' rursus ne procos irrisa priores
Experiar.' numadumque petam connubia supplex.'
Quos ego sum totiens iam dedignata maritos.'
Iliacas igitur classes: atque vltima teucrum
Iussa sequar.' quiane auxilio iuuat ante leuatos:
Et bene apud memores veteris stat gratia facti.
Ques me autem / fac velle / sinet: ratibusque superbis
Irrisam accipiet.' nescis heu perdita: nec dum
Laomedonteae sentis periuria gentis.'
Quid tum.' sola fuga nautas comitabor ouantes.'
An tyriis omnique manu stipata meorum
Inferar.' et quos sydonia vix vrbe reuelli:
Rursus agam pelago.' et ventis dare vela iubebo.'
Quin morere vt merita es: ferroque auerte dolorem:
Tu lachrymis euicta meis: tu prima furentem.
Hes germana malis oneras: atque obiicis hosti:
Non licuit thalami expertem sine crimine vitam
Degere more ferae: tales nec tangere curas:
Non seruata fides cineri promissa sicheo.'
Tantos illa suo rumpebat pectore questus:
Aeneas celsa in puppi iam certus eundi
Carpebat somnos: rebus iam rite paratis:
Huic se forma dei vultu redeuntes eodem
Obtulit in somnis: rursusque ita visa monere est.
Omnia mercurio similis: vocemque coloremque:
Et crines flauos: et membra decora iuuentae:
Nate dea potes hoc sub casu ducere somnos.'
Nec quae circumstent te deinde pericula cernis
Demens: nec zephyros audis spirare secundos
Illa dolos: dirumque nefas in pectore versat
Certa mori: varioque irarum fluctuat aestu:
Non fugis hinc praeceps: dum precipitare potestas.
Iam mare turbari trabibus: saeuasque videbis
Collucere faces: iam feruere littora flammis:
Si te his attigerit: terris aurora morantem:
Eia age: rumpe moras: varium et mutabile semper
Foemina. sic fatus nocti se immiscuit atrae:
Tum vero aeneas subites exterritus vmbris
Corripit e somno corpus: sociosque fatigat.
Praecipites vigilate viri: et considite transtris:
Soluite vela citi: deus aethere missus ab alto
Festinare fugam: tortosque incidere funes:
Ecce iterum stimulat: sequimur te sancte deorum
Quisquis es: imperioque iterum paremus ouantes:
Adsis o placidusque iuues: et sydera coelo
Dextra feras: dixit: vaginaque eripit ensem
Fulmineum: strictoque ferit retinacula ferro:
Idem omnes simul ardor habet: rapiuntque ruuntque
Littora deseruere: latet sub classibus aequor.
Annixi torquent spumas: et caerula verrunt.
Et iam prima nouo spargebat lumine terras
Tithoni croceum linquens aurora cubile:
Regina e speculis vt primum albescere lucem
Vidit: et aequates classem procedere velis:
Littoraque: et vacuos sensit sine remige portus:
Terque quaterque manu pectus percussa decorum.
Flauentesque abscissa comas: proh iuppiter ibit
Hic ait et nostris illuserit aduena regnis.'
Non arma expedient.' totaque ex vrbe sequentur.'
Deripientque rates: alii naualibus.' ite:
Ferte citi flammas: date tela: impellite remos:
Quid loquor.' aut vbi sum.' quae mentem insania mutat
Infoelix dido: nunc te fata impia tangunt.
Tum decuit cum scaeptra dabas: en dextra fidesque
Quem secum patrios aiunt portare penates:
Quem subiisse humeris confectum aetate parentem.
Non potui abreptum diuellere corpus: et vndis
Spargere: non socios: non ipsum absumere ferro
Ascanium: patrisque epulandum apponere mensis.'
Verum anceps pugnae fuerat fortuna: fuisset.
Quem metui moritura.' faces in castra tulissem:
Implessemque foros flammis: natumque patremque
Cum genere extinsem: et memet super ipsa dedissem.
Sol qui terrarum flammis opera omnia lustras:
Tuque harum interpres curarum et conscia iuno:
Nocturnisque hecate triuiis vlulata per vrbes:
Et dirae vltrices: et dii morientes elisae
Accipite haec: meritumque males auertite numen:
Et nostras audite preces: si tangere portus
Infandum caput: ac terris adnare necesse est:
Et si fata iouis poscunt: hic terminus haeret:
At bello audacis populi vexatus: et armis
Finibus extorris: complexu auulsus iuli
Auxilium imploret: videatque indigna suorum
Funera: nec cum se subleges pacis iniquae
Tradiderit: regno aut optata luce fruatur.
Sed cadat ante diem: mediaque inhumatus harena:
Haec precor: hanc vocem extremam cum sanguine fundo.
Tum vos o tyrii stirpem: et genus omne futurum
Exercete odiis: cinerique haec mittite nostro
Munera: nullus amor populis nec foedera sunto.
Exoriare aliquis nostris ex ossibus vltor:
Qui face dardanios ferroque sequare colonos.
Nunc olim quocumque dabunt se tempore vires:
Littora littoribus contraria: fluctibus vndas
Imprecor: arma armis pugnent: ipsique nepotes.
Haec ait: et partes animum versabat in omnes.
Inuisam quaerens quamprimum abrumpere lucem.
Tum breuiter barcen nutricem affata sichei.
(Namque suam patria antiqua cinis ater habebat)
Annam chara mihi nutrix huc siste sororem:
Dic corpus properet fluuiali spargere lympha:
Et pecudes secum: et monstrata piacula ducat:
Sic veniat: tuque ipsa pia tege tempora vitta:
Sacra ioui stygio: quae rite incoepta paraui
Perficere est animus: finemque imponere curis:
Dardaniique rogum capitis permittere flammae.
Sic ait: illa gradum studio celerabat anili:
At trepida et coeptis immanibus effera dido
Sanguineam voluens aciem: maculisque trementes:
Interfusa genas: et pallida morte futura
Interiora domus inrumpit limina: et altos
Conscendit furibunda rogos: ensemque recludit
Dardanium: non hos quaesitum munus in vsus.
Hic postquam iliacas vestes: notumque cubile
Conspexit: paulum lachrymis: et mente morata:
Incubuitque toro: dixitque nouissima verba.
Dulces exuuiae dum fata deusque sinebant:
Accipite hanc animam: meque his exoluite curis:
Vixi: et quem dederat cursum fortuna peregi:
Et nunc magna mei sub terras ibit imago:
Vrbem praeclaram statui: mea moenia vidi:
Vlta virum poenas inimico a fratre recepi.
Foelix heu nimium foelix: si littora tantum
Nunquam dardaniae tetigissent nostra carinae.
Dixit: et os impressa toro moriemur inultae:
Sed moriamur ait: sic iuuat ire sub vmbras
Hauriat hunc oculis ignem crudelis ab alto
Dardanus. et nostrae secum ferat omina mortis.
Dixerat: atque illam media inter talia ferro:
Collapsam aspiciunt comites: ensemque cruore
Spumantem: sparsasque manus: it clamor ad alta
Atria: concussam bacchatur fama per vrbem:
Lamentis gemituque et foemineo vlulatu
Tecta fremunt: resonat magnis plangoribus aether
Non aliter quam si immissis ruat hostibus omnis
Carthago: aut antiqua tyrus: flammaeque furentes
Culmina perque hominum voluantur: perque deorum
Audiit exanimis: trepidoque exterrita cursu
Vnguibus ora soror foedans: et pectora pugnis:
Per medios ruit: ac morientem nomine clamat.
Hoc illud germana fuit: me fraude petebas:
Hoc rogus iste mihi: hoc ignes: araeque parabant.
Quid primum deserta querar.' comitem ne sororem
Spreuisti moriens.' eadem me ad fata vocasses:
Idem ambas ferro dolor: atque eadem hora tulisset.
Hes etiam struxi manibus: patriosque vocaui
Voce deos: sic te vt posita crudelis abessem.
Exstinxi te: meque soror: populumque patresque
Sidonios: vrbemque tuam: date vulnera lymphis
Abluam: et extremus si quis super halitus errat
Ore legam: sic fata gradus euaserat altos:
Semianimemque sinu germanam amplexa fouebat
Cum gemitu: atque atros siccabat veste cruores.
Illa graues oculos conata attollere rursus
Deficit: infixum stridit sub pectore vulnus:
Ter sese attollens cubitoque innixa leuauit:
Ter reuoluta toro est: oculisque errantibus alto
Quaesiuit coelo lucem: ingemuitque reperta.
Tum iuno omnipotens longum miserata dolorem
Difficilesque obitus: irim demisit olympo:
Quae luctantem animam: nexosque resolueret artus.
Nam quia nec fato: merita nec morte peribat:
Sed misera ante diem: subitoque accensa furore.
Nondum illi flauum proserpina vertice crinem
Abstulerat: stygioque caput damnauerat orco.
Ergo iris croceis per coelum rosida pennis:
Mille trahens varios aduerso sole colores:
Deuolat: et supra caput astitit. hunc ego diti
Sacrum iussa fero teque isto corpore soluo.
Sic ait: et dextra crinem secat: omnis et vna
Dilapsus calor: atque in ventos vita recessit.