Fracti bello: fatisque repulsi
Ductores danaum: tot iam labentibus annis
Instar montis equum diuina palladis arte
Aedificant: sectaque intexunt abiete costas.
Votum pro reditu simulant. ea fama vagatur.
Huc delecta virum sortiti corpora furtim
Includunt coeco lateri: penitusque cauernas
Ingentes: vterumque armato milite complent.
Est in conspectu tenedos notissima fama
Insula: diues opum: priami dum regna manebant.
Nunc tantum sinus: et statio male fida carinis.
Huc se prouecti deserto in littore condunt.
Nos abiisse rati: et vento petiisse mycenas.
Ergo omnis longo soluit se teucria luctu.
Panduntur portae: iuuat ire: et dorica castra
Desertosque videre locos: litusque relictum.
Hic dolopum manus hic scaeuus tendebat achilles:
Classibus hic locus: hic acies certare solebant.
Pars stupet innuptae donum exitiale Mineruae:
Et molem mirantur equi: primusque tymoetes:
Duci intra muros hortatur et arce locari.
Siue dolo: seu iam troiae sic fata ferebant.
At capys: et quorum melior sententia menti:
Aut pelago danaum insidias suspectaque dona
Praecipitare iubent: subiectisque vrere flammis:
Aut terebrare cauas vteri et tentare latebras.
Scinditur incertum studia in contraria vulgus.
Primus ibi ante omnis magna comitante caterua
Laocoon ardens summa decurrit ab arce.
Et procul o miseri quae tanta insania ciues.'
Creditis auectos hostes.' aut vlla putatis
Dona carere dolis danaum.' sic notus vlixes.'
Aut hoc inclusi ligno occultantur achiui:
Aut haec in nostros fabricata est machina muros:
Inspectura domos: venturaque desuper vrbi.
Aut aliquis latet error: equo ne credite teucri.
Quicquid id est: timeo danaos et dona ferentis.
Sic fatus validis ingentem viribus hastam
In latus inque feri curuam compagibus aluum
Contorsit: stetit illa tremens: vteroque recusso
Insonuere cauae: gemitumque dedere cauernae.
Et si fata deum: si mens non laeua fuisset:
Impulerat ferro argolicas foedare latebras:
Troiaque nunc stares: priamique arx alta maneres.
Ecce manus iuuenem interea post terga reuinctum
Pastores magno ad regem clamore trahebant
Dardanidae: qui se ignotum venientibus vltro:
Hoc ipsum vt strueret: troiamque aperiret achiuis:
Obtulerat fidens animi: atque in vtrumque paratus:
Seu versare dolos: seu certae occumbere morti.
Vndique visendi studio troiana iuuentus
Circumfusa ruit: certantque illudere capto.
Accipe nunc danaum insidias: et crimine ab vno 
Disce omnes.
Namque vt conspectu in medio turbatus inermis
Constitit: atque oculis phrygia agmina circumspexit:
Heu quae nunc tellus: inquit: quae me aequora possunt
Accipere.' aut quid iam misero mihi denique restat.'
Cui neque apud danaos vsquam locus: insuper ipsi
Dardanidae infensi poenas cum sanguine poscunt.
Quo gemitu conuersi animi: compressus et omnis
Impetus: hortamur fari quo sanguine cretus:
Quid ve ferat: memoret quae sit fiducia capto:
Ille haec deposita tandem formidine fatur.
Cuncta equidem tibi rex (fuerit quodcumque) fatebor
Vera inquit: neque me argolica de gente negabo
Hoc primum: nec si miserum fortuna sinonem
Finxit: vanum etiam mendacemque improba finget.
Fando aliquid: si forte tuas peruenit ad aures
Belidae nomen palamedis: et inclyta fama
Gloria: quem falsa sub proditione pelasgi
Insontem infando indicio: quia bella vetabat:
Demisere neci: nunc cassum lumine lugent.
Illi me comitem et consanguinitate propinquum
Pauper in arma pater primis huc misit ab annis.
Dum stabat regno incolumis: regumque vigebat
Consiliis: et nos aliquod nomenque decusque
Gessimus: inuidia postquam pellacis vlyxi
(Haud ignota loquor) superis concessit ab oris.
Afflictus vitam in tenebris luctuque trahebam.
Et casum insontis mecum indignabar amici.
Nec tacui demens: et me fors siqua tulisset:
Si patrios vnquam remeassem victor ad argos:
Promisi vltorem: et verbis odia aspera moui
Hinc mihi prima mali labes hinc semper vlyxes
Criminibus terrere nouis: hinc spargere voces:
In vulgum ambiguas: et quaerere conscius arma.
Nec requieuit enim donec chalcante ministro.
Sed quid ego haec autem nequicquam ingrata revolvo.'
Quid ve moror.' si omnes vno ordine habetis achiuos
Idque audire sat est: iamdudum sumite poenas.
Hoc ithacus velit: et magno mercentur atridae.
Tum vero ardemus scitari: et quaerere causas
Ignari scelerum tantorum: artisque pelasgae.
Prosequitur pauitans: et ficto pectore fatur.
Saepe fugam danai troia cupiere relicta
Moliri: et longo fessi discedere bello.
(Fecissentque vtinam) saepe illos aspera ponti
Interclusit hyems: et terruit auster euntes.
Praecipue cum iam hic trabibus contextus acernis
Staret aequus: toto sonuerunt aethere nimbi.
Suspensi eurypilum scitantem oracula phoebi
Mittimus: isque adytis haec tristia dicta reportat.
Sanguine placastis ventos et virgine caesa:
Cum primum iliacas danai venistis ad oras:
Sanguine quaerendi reditus: animaque litandum
Argolica: vulgi quae vox vt venit ad aures:
Obstupuere animi: gelidusque per ima cucurrit
Ossa tremor: cui fata parent: quem poscat apollo.
Hic ithacus vatem magno calchanta tumultu
Protrahit in medios: quae sint ea numina diuum
Flagitat: et mihi iam multi crudele canebant
Artificis scelus: et taciti ventura videbant.
Bis quinos silet ille dies: tectusque recusat
Prodere voce sua quemquam: aut opponere morti.
Vix tandem magnis ithaci clamoribus actus
Composito rupit vocem: et me destinat arae.
Assensere omnes: et quae sibi quisque timebat:
Vnius in miseri exitium conuersa tulere.
Iamque dies infanda aderat mihi sacra parari
Et salsae fruges: et circum tempora vittae.
Eripui (fateor) laeto me: et vincula rupi.
Limosoque lacu per noctem obscurus in vlua
Delitui: dum vela darent: si forte dedissent.
Nec mihi iam patriam antiquam spes vlla videndi:
Nec dulces natos: exoptatumque parentem
Quos illi fors ad poenas ob nostra reposcent
Effugia: et culpam hanc miserorum morte piabunt.
Quod te per superos et conscia numina veri:
Per siqua est quae restat adhuc mortalibus vsquam
Intemerata fides: oro: miserere laborum
Tantorum: miserere animi non digna ferentis.
His lachrymis vitam damus: et miserescimus vltro
Ipse viro primus manicas atque arcta leuari
Vincla iubet priamus: dictisque ita fatur amicis.
Quisquis es amissos hinc iam obliuiscere graios:
Noster eris: mihique haec edissere vera roganti.
Quo molem hanc immanis equis statuere.' quis auctor.'
Quid ve petunt.' quae relligio.' aut quae machina belli.'
Dixerat. ille dolis instructus et arte pelasga
Sustulit exutas vinclis ad sydera palmas.
Vos aeterni ignes: et non violabile vestrum
Testor numen (ait) vos arae ensesque nefandi:
Quos fugi: vittaeque deum quas hostia gessi:
Fas mihi graiorum sacrata resoluere iura.
Fas odisse viros: atque omnia ferre sub auras:
Si qua tegunt: teneor patriae nec legibus vllis
Tu modo promissis maneas servataque serues
Troia fidem: si vera feram: si magna rependam.
Omnis spes danaum et coepti fiducia belli
Palladis auxiliis semper stetit: impius ex quo
Tydides sed enim scelerumque inuentor vlyxes
Fatale aggressi sacrato auellere templo
Palladium: caesis summae custodibus arcis:
Corripuere sacram effigiem: manibusque cruentis
Virgineas ausi diuae contingere vittas:
Ex illo fluere: ac retro sublapsa referri
Spes danaum: fractae vires: auersa deae mens:
Nec dubiis ea signa dedit tritonia monstris.
Vix positum castris simulachrum: arsere coruscae
Luminibus flammae arrectis: salsusque per artus
Sudor iit: terque ipsa solo mirabile dictu
Emicuit: parmamque ferens hastamque trementem.
Extemplo temptanda fuga canit aequora calchas:
Nec posse argolicis excindi pergama telis.
Omnia ni repetant argis: numenque reducant:
Quod pelago et curuis secum aduexere carinis.
Et tunc quod patrias vento petiere mycenas:
Arma deosque parant comites: pelagoque remenso
Improuisi aderunt: ita degerit omnia calchas.
Hanc pro palladio moniti pro numine laeso
Effigiem statuere: nefas quae triste piaret:
Hanc tamen immensam calchas attollere molem
Roboribus textis: coeloque educere iussit:
Neu recipi portis: aut duci in moenia possit:
Neu populum antiqua sub relligione tueri.
Nam si vestra manus violasset dona mineruae:
Tum magnum exitium (quod dii prius omen in ipsum
Conuertant) priami imperio phrygibusque futurum
Sin manibus vestris vestram ascendisset in vrbem:
Vltro asiam magno pelopeia ad moenia bello
Venturam: et nostros ea fata manere nepotes.
Talibus insidiis periurique arte sinonis
Credita res: captique dolis lachrymisque coactis:
Quos neque tydides: nec larissaeus achilles:
Non anni domuere decem: non mille carinae.
Hic aliud maius miseris multoque tremendum
Obiicitur magis: atque improuida pectora turbat:
Laocoon ductus neptunno sorte sacerdos
Solennes taurum ingentem mactabat ad aras.
Ecce autem gemini a tenedo tranquilla per alta
(Horresco referens) immensis orbibus angues
Incumbunt pelago: pariterque ad litora tendunt.
Pectora quorum inter fluctus arrecta iubaeque
Sanguineae superant vndas: pars caetera pontum
Pone legit: sinuatque immensa volumine terga.
Fit sonitus spumante salo: iamque arua tenebant.
Ardentesque oculos suffecti sanguine et igni
Sibila lambebant linguis vibrantibus ora.
Diffugimus visu exsangues. illi agmine certo
Laocoonta petunt: et primum parua duorum
Corpora natorum serpens amplexus vterque
Implicat: et miseros morsu depascitur artus.
Post ipsum auxilio subeuntem: ac tela ferentem
Corripiunt: spirisque ligant ingentibus: et iam
Bis medium amplexi: bis collo squamea circum
Terga dati superant capite et ceruicibus altis.
Ille simul manibus tendit diuellere nodos:
Perfusus sanie vittas: atroque veneno
Clamores simul horrendos ad sydera tollit.
Qualis mugitus fugit cum saucius aram
Taurus: et incertam excussit ceruice securim.
At gemini lapsu delubra ad summa dracones
Effugiunt: saeuaeque petunt tritonidis arcem:
Sub pedibusque deae clypeique sub orbe reguntur.
Tum vero tremefacta nouus per pectora cunctis
Insinuat pauor: et scelus expendisse merentem
Laocoonta: ferunt sacrum qui cuspide robur
Laeserit: et tergo sceleratam intorserit hastam.
Ducendum ad sedes simulachrum: orandaque diuae
Numina conclamant.
Diuidimus muros: et moenia pandimus vrbis:
Accingunt omnes operi pedibusque rotarum
Subiiciunt lapsus: et stupea vincula collo
Intendunt: scandit fatalis machina muros
Foeta armis: pueri circum innuptaeque puellae
Sacra canunt: funemque manu contingere gaudent.
Illa subit mediaeque minans illabitur vrbi.
O patria o diuum domus ilium: et inclyta bello
Moenia dardanidum: quater ipso in limine portae
Substitit: atque vtero sonitum quater arma dedere.
Instamus tamen immemores caecique furore.
Et monstrum infoelix sacrata sistimus arce.
Tunc etiam fatis aperit cassandra futuris:
Ora dei iussu non vnquam credita teucris.
Nos delubra deum miseri: quibus vltimus esset
Ille dies: festa velamus fronde per vrbem.
Vertitur interea coelum: et ruit oceano nox:
Inuoluens vmbra magna terramque polumque:
Myrmidonumque dolos: fusi per moenia teucri
Conticuere: sopor fessos complectitur artus.
Et iam argiua phalanx instructis nauibus ibat
A tenedo: tacitae per amica silentia lunae:
Littora nota petens: flammas cum regia puppis
Extulerat: fatisque deum defensus iniquis
Inclusos vtero danaos: et pinea furtim
Laxat claustra sinon. illos patefactus ad auras
Reddit equus: laetique cauo se robore promunt:
Thersandrus sthenelusque duces: et dirus vlyxes
Demissum lapsi per funem: athamasque: thoasque:
Pelidesque neoptolemus: primusque machaon
Et menelaus: et ipse doli fabricator epeus.
Inuadunt vrbem somnoque vinoque sepultam.
Caeduntur vigiles: portisque patentibus omnes
Accipiunt socios: atque agmina conscia iungunt.
Tempus erat: quo prima quies mortalibus aegris
Incipit: et dono diuum gratissima serpit.
In somnis ecce ante oculos moestissimus hector
Visus adesse mihi: largosque effundere fletus::
Raptatus bigis: vt quondam aterque cruento
Puluere: perque pedes traiectus lora tumentes:
Hei mihi qualis erat: quantum mutatus ab illo
Hectore: qui redit exuuias indutus achilli:
Vel danaum phrygios iaculatus puppibus ignes.
Squalentem barbam: et concretos sanguine crines:
Vulneraque illa gerens: quae circum plurima muros
Accepit patrios: vltro flens ipse videbar
Compellare virum: et moestas expromere voces.
O lux dardaniae: spes o fidissima teucrum:
Quae tantae tenuere morae.' quibus hector ab oris
Exspectate venis: vt te post multa tuorum
Funera: post varios hominumque vrbisque labores.
Defessi aspicimus: quae causa indigna serenos
Foedauit vultus.' aut cur haec vulnera cerno.'
Ille nihil: nec me quaerentem vana moratur:
Sed grauiter gemitus imo de pectore ducens:
Heu fuge nate dea: teque his / ait / eripe flammis.
Hostis habet muros: ruit alto a culmine troia.
Sat patriae: priamoque datum si pergama dextra
Defendi possent: etiam hac defensa fuissent.
Sacra suosque tibi commendat troia penates.
Hos cape fatorum comites: his moenia quaere
Magna: pererrato statues quae denique ponto.
Sic ait: et manibus vittas vestamque potentem:
Aeternumque adytis effert penetralibus ignem.
Diuerso interea miscentur moenia luctu.
Et magis: atque magis: quamuis secreta parentis
Anchisae domus arboribusque obtecta recessit.
Clarescunt sonitus: armorumque ingruit horror.
Excutior somno: et summi fastigia tecti
Ascensu supero: atque arrectis auribus asto.
In segetem veluti cum flamma furentibus austris
Incidit: aut rapidus montano flumine torrens
Sternit agros: sternit sata laeta boumque labores:
Praecipitesque trahit syluas: stupet inscius alto
Accipiens sonitum saxi de vertice pastor.
Tum vero manifesta fides: danaumque patescunt
Insidiae: iam deiphobi dedit ampla ruinam
Vulcano superante domus: iam proximus ardet
Vcalegon: sigaea igni freta lata relucent.
Exoritur clamorque virum: clangorque tubarum.
Arma amens capio: nec sat rationis in armis.
Sed glomerare manum bello: et concurrere in arcem
Cum sociis ardent animi: furor iraque mentem
Praecipitant: pulchrumque mori succurrit in armis.
Ecce autem telis panthus elapsus achiuum
Panthus otriades arcis phoebique sacerdos:
Sacra manu victosque deos paruumque nepotem
Ipse trahit: cursuque amens ad limina tendit.
Quo res summa loco panthu.' quam prendimus arcem.'
Vix ea fatus eram: gemitu cum talia reddit.
Venit summa dies: et ineluctabile tempus
Dardaniae: fuimus troes: fuit ilium: et ingens
Gloria teucrorum: ferus omnia: iuppiter argos
Transtulit: incensa danai dominantur in vrbe.
Arduus armatos mediis in moenibus astans
Fundit equus: victorque sinon incendia miscet
Insultans: portis alii bipatentibus adsunt.
Milia quot magnis nunquam venere mycenis.
Obsedere alii telis angusta viarum
Oppositi: stat ferri acies mucrone corusco
Stricta / parata neci: vix primi proelia tentant
Portarum vigiles: et caeco marte resistunt.
Talibus otriadae dictis et numine diuum
In flammas et in arma feror: quo tristis erynnis.
Quo fremitus vocat: et sublatus ad aethera clamor
Addunt se socios riphaeus et maximus armis
Ephitus oblati per lunam: hypanisque dymasque.
Et lateri adglomerant nostro: iuuenisque choroebus
Mygdonides: illis ad troiam forte diebus
Venerat insano cassandrae incensus amore.
Et gener auxilium priamo: phrygibusque ferebat.
Infoelix qui non sponsae praecepta furentis
Audierit.
Quos vbi consertos audere in proelia vidi:
Incipio super his: iuuenes / fortissima frustra
Pectora: si vobis audentem extrema cupido est
Certa sequi: quae sit rebus fortuna videtis.
Excessere omnes adytis: arisque relictis
Dii quibus imperium hoc steterat: succurritis vrbi
Incensae: moriamur: et in media arma ruamus.
Vna salus victis nullam sperare salutem.
Sic animis iuuenum furor additus: inde lupi ceu
Raptores atra in nebula: quos improba ventris
Exegit caecos rabies: catulique relicti
Faucibus expectant siccis: per tela per hostes
Vadimus haud dubiam in mortem: mediaeque tenemus
Vrbis iter: nox atra caua circumuolat vmbra.
Quis cladem illius noctis.' quis funera fando
Explicet.' aut possit lachrymis aequare labores.'
Vrbs antiqua ruit multos dominata per annos.
Plurima perque vias sternuntur inertia passim
Corpora: perque domos: et relligiosa deorum
Limina: nec soli poenas dant sanguine teucri:
Quondam etiam victis redit in praecordia virtus.
Victoresque cadunt danai: crudelis vbique
Luctus: vbique pauor: et plurima mortis imago:
Primus se danaum magna comitante caterua
Androgeos offert nobis: socia agmina credens
Inscius: atque vltro verbis compellat amicis.
Festinate viri: nam quae tam sera moratur
Segnicies: alii rapiunt incensa feruntque
Pergama: vos celsis nunc primum a navibus itis.
Dixit: et extemplo (neque enim responsa dabantur
Fida satis) sensit medios delapsus in hostes.
Obstipuit: retroque pedem cum voce repressit:
Inprouisum aspris veluti qui sentibus anguem
Pressit humi nitens: trepidusque repente refugit
Attollentem iras: et caerula colla tumentem:
Haud secus androgeos visu tremefactus abibat.
Irruimus: densis et circumfundimur armis:
Ignarosque loci passim: et formidine captos
Sternimus: aspirat primo fortuna labori.
Atque hic successu exultans animisque chorebus:
O socii qua prima / inquit / fortuna salutis.
Monstrat iter: quaque ostendit se dextra sequamur
Mutemus clypeos: danaumque insignia nobis
Aptemus. dolus an virtus quis in hoste requirat.'
Arma dabunt ipsi. sic fatus deinde comantem
Androgeo galeam: clypeique insigne decorum
Induitur: laterique argiuum accommodat ensem.
Hoc ripheus hoc ipse dymas: omnisque iuuentus
Laeta facit: spoliis se quisque recentibus armat.
Vadimus immixti danais haud numine nostro.
Multaque per caecam congressi praelia noctem
Conserimus: multos danaum demittimus orco.
Diffugiunt alii ad naues: et littora cursu
Fida petunt: pars ingentem formidine turpi
Scandunt rursus equum: et nota conduntur in aluo.
Heu nihil inuitis fas quenquam fidere diuis.
Ecce trahebatur passis priameia virgo
Crinibus a templo cassandra: adytisque mineruae:
Ad coelum tendens ardentia lumina frustra.
Lumina (nam teneras arcebant vincula palmas)
Non tulit hanc speciem furiata mente chorebus
Et sese medium iniecit moriturus in agmen.
Consequimur cuncti: et densis incurrimus armis.
Hic primum ex alto delubri culmine telis
Obruimur nostrorum: oriturque miserrima caedes
Armorum facie: et graiarum errore iubarum.
Tum danai gemitu atque eraeptae virginis ira
Vndique collecti inuadunt: acerrimus aiax:
Et gemini atridae: dolopumque exercitus omnis:
Aduersi rupto ceu quondam turbine venti
Confligunt: zephyrusque notusque et laetus aeois
Eurus equis: stridunt syluae scaeuitque tridenti
Spumeus: atque imo nereus ciet aequora fundo.
Illi etiam: si quos obscura nocte per vmbram
Fudimus insidiis: totaque agitauimus vrbe
Apparent primi clypeos mentitaque tela
Agnoscunt: atque ora sono discordia signant.
Ilicet obruimur numero: primusque chorebus
Penelei dextra diuae armipotentis ad aram
Procumbit: cadit et ripheus iustissimus vnus
Qui fuit in teucris: et seruantissimus aequi:
Diis aliter visum: pereunt hypanisque dimasque
Confixi a sociis: nec te tua plurima panthu
Labentem pietas nec apollinis infula texit.
Iliaci cineres et flamma extrema meorum
Testor in occasu vestro: nec tela nec vllas
Vitauisse vices danaum. et si fata fuissent
Vt caderem: meruisse manu: diuellimur inde
Hyphitus et pelias mecum: quorum hyphitus aeuo
Iam grauior: pelias et vulnere tardus vlyxi.
Protinus ad sedes priami clamore vocati.
Hic vero ingentem pugnam: ceu caetera nusquam
Bella forent: nulli tota morerentur in vrbe:
Sic martem indomitum: danaosque ad tecta ruentes
Cernimus: obsessumque acta testudine limen.
Haerent parietibus scalae: postesque sub ipsos
Nituntur gradibus: clypeosque ad tela sinistris
Protecti obiiciunt: praensant fastigia dextris.
Dardanidae contra: turres ac tecta domorum
Culmina conuellunt: his se (quando vltima cernunt)
Extrema iam in morte parant defendere taelis.
Auratasque trabes veterum decora alta parentum
Deuoluunt: alii strictis mucronibus imas
Obsedere fores: has seruant agmine denso.
Instaurati animi regis succurrere tectis.
Auxilioque leuare viros: vimque addere victis.
Limen erat: caecaeque fores: et peruius vsus
Tectorum inter se priami: postesque relicti
x
Saepius andromache ferre incomitata solebat
Ad soceros: et auo puerum astyanacta trahebat
Euado ad summi fastigia culminis: vnde
Taela manu miseri iactabant irrita teucri.
Turrim in praecipiti stantem: summisque sub astra.
Eductam tectis: vnde omnis troia videri
Et danaum solitae naues: et achaica castra:
Aggressi ferro circum qua summa labantes
Iuncturas tabulata dabant: conuellimus altis
Sedibus: impulimusque: ea lapsa repente ruinam
Cum sonitu trahit: et danaum super agmina late
Incidit: ast alii subeunt: nec saxa nec vllum
Telorum interea cessat genus.
Vestibulum ante ipsum: primoque in limine pyrrhus
Exultat taelis et luce coruscus ahena:
Qualis vbi in lucem coluber mala gramina pastus
Frigida sub terra tumidum quem bruma tegebat:
Nunc positis nouus exuuiis: nitidusque iuuenta
Lubrica conuoluit sublato pectore terga:
Arduus ad solem: et linguis micat ore trisulcis.
Vna ingens periphas: et equorum agitator achillis
Armiger autumedon: vna omnis scyria pubes
Succedunt tecto: et flammas ad culmina iactant.
Ipse inter primos correpta dura bipenni:
Limina perrumpit: postesque a cardine vellit
Aeratos: iamque excisa trabe firma cauauit
Robora: et ingentem lato dedit ore fenestram.
Apparet domus intus: et atria longa patescunt.
Apparent priami: et veterum penetralia regum:
Armatosque vident stantes in limine primo.
At domus interior gemitu miseroque tumultu
Miscetur: penitusque cauae plangoribus aedes
Foemineis vlulant: ferit aurea sydera clamor.
Tum pauidae tectis matres ingentibus errant.
Amplexaeque tenent postes: atque oscula figunt.
Instat vi patria pyrrhus: nec claustra: nec ipsi
Custodes sufferre valent: labat ariete crebro
Ianua: et emoti procumbunt cardine postes:
Fit via vi rumpunt aditus: primosque trucidant.
Immissi danai: et late loca milite complent.
Non sic aggeribus ruptis cum spumeus amnis
Exiit: oppositasque euicit gurgite moles:
Fertur in arua furens cumulo: camposque per omnes
Cum stabulis armenta trahit: vidi ipse furentem
Caede neoptolemum: geminosque in limine atridas:
Vidi hecubam: centumque nurus: priamumque per aras
Sanguine foedantem quos ipse sacrauerat ignes.
Quinquaginta illi thalami spes tanta nepotum.
Barbarico postes auro spoliisque superbi
Procubuere: tenent danai qua deficit ignis.
Forsitan et priami fuerint quae fata requiras.
Vrbis vti captae casum conuolsaque vidit
Limina tectorum: et medium in penetralibus hostem:
Arma diu senior desueta trementibus aeuo
Circundat nequiquam humeris: et inutile ferrum
Cingitur: et densos fertur moriturus in hostes.
Aedibus in mediis nudoque sub aetheris axe
Ingens ara fuit: iuxtaque veterrima laurus
Incumbens arae: atque vmbra complexa penates.
Hic hecuba: et natae nequiquam altaria circum
Praecipites: atra ceu tempestate columbae
Condensae: et diuum amplexae simulachra tenebant.
Ipsum autem sumptis priamum iuuenalibus armis
Vt vidit quae mens tam dira miserrime coniunx
Impulit his cingi telis.' aut quo ruis.' inquit.
Non tali auxilio nec defensoribus istis
Tempus eget: non si ipse meus nunc afforet hector.
Huc tandem concede: haec ara tuebitur omnes.
Aut moriere simul: sic ore effata recepit
Ad sese: et sacra longaeuum in sede locauit.
Ecce autem elapsus pyrrhi de caede polytes
Vnus natorum priami: per taela per hostes
Porticibus longis fugit: et vacua atria lustrat.
Saucius illum ardens infesto vulnere pyrrhus
Insequitur: iam iamque manu tenet: et premit hasta.
Vt tandem ante oculos euasit: et ora parentum
Concidit: ac vitam multo cum sanguine fudit.
Hic priamus quamquam in media iam morte tenetur:
Non tamen abstinuit: nec voci iraeque pepercit.
At tibi pro scelere / exclamat / pro talibus ausis
Dii si qua est coelo pietas: quae talia curet:
Persoluant grates dignas: et praemia reddant
Debita: qui nati coram me cernere laetum
Fecisti: et patrios foedasti funere vultus.
At non ille satum quo te mentiris achilles
Talis in hoste fuit priamo: sed iura fidemque
Supplicis erubuit: corpusque exangue sepulchro
Reddidit hectoreum: meque in mea regna remisit.
Sic fatus senior: telumque imbelle sine ictu
Coniecit: rauco quod protinus aere repulsum:
Et summo clypei nequicquam vmbone pependit:
Cui pyrrhus: referes ergo haec et nuncius ibis
Pellidae genitori: illi mea tristia facta.
Degeneremque neoptolemum narrate memento.
Nunc morere: hoc dicens altaria ad ipsa trementem
Traxit: et in multo lapsantem sanguine nati
Implicuitque comam laeva: dextraque coruscum.
Extulit: ac lateri capulo tenus abdidit ensem
Haec finis priami fatorum: hic exitus illum
Sorte tulit troiam incensam: et prolapsa videntem
Pergama: tot quondam populis terrisque superbum
Regnatorem asiae: iacet ingens littore truncus:
Auulsumque humeris caput et sine nomine corpus.
At me tum primum scaeuus circumstetit horror.
Obstipui: subiit cari genitoris imago:
Vt regem aequaeum crudeli vulnere vidi
Vitam exhalantem: subiit deserta creusa.
Et direpta domus: et parui casus iuli.
Respicio: et quae sit me circum copia lustro.
Deseruere omnes defessi: et corpora saltu
Ad terram misere: aut ignibus aegra dedere.
Iamque adeo super vnus eram: cum limina vestae
Seruantem: et tacitam secreta in sede latentem
Tyndarida aspicio: dant clara incendia lucem
Erranti: passimque oculos per cuncta ferenti.
Illa sibi infestos euersa ob pergama teucros:
Et poenas danaum et deserti coniugis iras:
Praemetuens: troiae et patriae communis erynnis:
Abdiderat sese: atque aris inuisa sedebat.
Exarsere ignes animo: subit ira cadentem
Vlcisci patriam: et sceleratas sumere poenas:
Scilicet haec spartam incolumis: patriasque mycenas
Aspiciet.' partoque ibit regina triumpho.'
Coniugiumque domumque patres natosque videbit:
Iliadum turba et phrygiis comitata ministris
Occiderit ferro priamus troia arserit igni.'
Dardanium totiens sudarit sanguine litus.'
Non ita: namque et si nullum memorabile nomen
Foeminea in poena est: nec habet victoria laudem.
Extinxisse nefas: tamen et sumpsisse merentis
Laudabor poenas: animumque explesse iuuabit
Vltricis flammae: et cineres satiasse meorum.
Talia iactabam: et furiata mente ferebar.
Cum mihi se non ante oculis tam clara videndam
Obtulit: et pura per noctem in luce refulsit
Alma parens confessa deam: qualisque videri
Caelicolis et quanta solet: dextraque praehensum
Continuit: roseoque haec insuper addidit ore.
Nate quis indomitas tantus furor excitat iras.'
Quid furis.' aut quonam nostri tibi cura recessit.'
Non prius aspicias vbi fessum aetate parentem
Liqueris anchisen.' superet coniunx ne creusa:
Ascaniusque puer: quos omnes vndique graiae
Circum errant acies: et ni mea cura resistat:
Iam flammae tulerint: inimicus et hauserit ensis
Non tibi tyndaridis facies inuisa lacaenae:
Culpatus ve paris verum inclementia diuum
Has euertit opes: sternitque a culmine troiam.
Aspice (namque omnem quae nunc obducta tuenti
Mortales hebetat visus tibi: et humida circum
Caligat: nubem eripiam) tu ne qua parentis
Iussa time: neu praeceptis parere recusa.
Hic vbi disiectas moles: auulsaque saxis
Saxa vides: mixtoque vndantem puluere fumum:
Neptunnus muros magnoque emota tridenti
Fundamenta quatit: totamque a sedibus vrbem
Eruit: hic iuno scaeas saeuissima portas
Prima tenet: sociumque furens a nauibus agmen
Ferro accincta vocat.
Iam summas arces tritonia / respice / pallas
Insedit: nimbo effulgens et gorgone scaeua.
Ipse pater danais animos viresque secundas
Sufficit: ipse deos in dardana suscitat arma.
Eripe nate fugam: finemque impone labori
Nusquam abero: et tutum patrio te limine sistam.
Dixerat. et spissis noctis se condidit vmbris.
Apparent dirae facies: inimicaque troiae 
Numina magna deum.
Tum vero omne mihi visum considere in ignes 
Ilium: et ex imo verti neptunia troia. 
Ac veluti summis antiquam in montibus ornum 
Cum ferro accisam: crebrisque bipennibus instant 
Eruere agricolae certatim: illa vsque minatur:
Et tremefacta comam concusso vertice nutat:
Vulneribus donec paulatim euicta supremum 
Congemuit: traxitque iugis auulsa ruinam.
Descendo: ac ducente deo flammam inter et hostes 
Expedior: dant tela locum flammaeque recedunt.
Ast vbi iam patriae peruentum ad limina sedis:
Antiquasque domos: genitor quem tollere in altos
Optabam primum montes: primumque petebam
Abnegat: excisa vitam producere troia.
Exiliumque pati: vos o quibus integer aeui
Sanguis / ait / solidaeque suo stant robore vires:
Vos agitate fugam.
Me si coelicolae voluissent ducere vitam:
Has mihi seruassent sedes: satis vna superque
Vidimus excidia: et captae superauimus vrbi.
Sic o sic positum affati discedite corpus.
Ipse manu mortem inueniam: miserebitur hostis.
Exuuiasque petet: facilis iactura sepulchri est.
Iampridem inuisus diuis et inutilis annos
Demoror: ex quo me diuum pater atque hominum rex
Fulminis afflauit ventis: et contigit igni.
Talia perstabat memorans fixusque manebat.
Nos contra effusi lachrymis: coniunxque creusa
Ascaniusque: omnisque domus: ne vertere secum
Cuncta pater fatoque vrgenti incumbere vellet.
Abnegat: inceptoque et sedibus haeret in iisdem.
Rursus in arma feror: mortemque miserrimus opto:
Nam quod consilium: aut quae iam fortuna dabatur.'
Me ne efferre pedem genitor te posse relicto
Sperasti.' tantumque nefas patrio excidit ore.'
Si nihil ex tanta superis placet vrbe reliqui:
Et sedet hoc animo: perituraeque addere troiae:
Teque tuosque iuuat: patet isti ianua laeto.
Iamque aderit multo priami de sanguine pyrrhus:
Natum ante ora patris: patrem qui obtruncat ad aras.
Hoc erat alma parens: quod me per tela per ignes
Eripis: vt mediis hostem in penetralibus: vtque
Ascaniumque patremque meum iuxtaque creusam:
Alterum in alterius mactatos sanguine cernam.'
Arma viri ferte arma: vocat lux vltima victos.
Reddite me danais: sinite instaurata reuisam
Proelia: nunquam omnes hodie moriemur inulti.
Hinc ferro accingor rursus: clypeoque sinistram
Insertabam aptans: meque extra tecta ferebam.
Ecce autem complexa pedes in limine coniunx
Haerebat: paruumque patri tendebat iulum:
Si periturus abis: et nos rape in omnia tecum:
Sin aliquam expertus sumptis spem ponis in armis:
Hanc primum tutare domum: cui paruus iulus:
Cui pater et coniunx quondam tua dicta relinquor.
Talia vociferans gemitu tectum omne replebat:
Cum subitum dictuque oritur mirabile monstrum
Namque manus inter moestorumque ora parentum:
Ecce leuis summo de vertice visus iuli
Fundere lumen apex: tactuque innoxia molli
Lambere flamma comas: et circum tempora pasci.
Nos pauidi trepidare metu: crinemque flagrantem
Excutere: et sanctos restinguere fontibus ignes.
At pater anchises oculos ad sydera laetus
Extulit: et coelo palmas cum voce tetendit
Iuppiter omnipotens precibus si flecteris vllis
Aspice nos: hoc tantum et si pietate meremur:
Da deinde auxilium pater: atque haec omina firma
Vix ea fatus erat senior: subitoque fragore
Intonuit laeuum: et de coelo lapsa per vmbras
Stella facem ducens multa cum luce cucurrit.
Illam summa super labentem culmina tecti:
Cernimus idaea claram se condere sylua.
Signantemque vias: tum longo limite sulcus
Dat lucem: et late circum loca sulphure fumant:
Hic vero victus genitor se tollit ad auras.
Affaturque deos: et sanctum sydus adorat.
Iam iam nulla mora est: sequor: et qua ducitis adsum:
Dii patrii seruate domum: seruate nepotem.
Vestrum hoc augurium: vestroque in numine troia est.
Cedo equidem: nec nate tibi comes ire recuso.
Dixerat ille: et iam per moenia clarior ignis
Auditur: propiusque aestus incendia voluunt.
Ergo age care pater ceruici imponere nostrae:
Ipse subibo humeris: nec me labor iste grauabit.
Quo res cumque cadent: vnum et commune periclum
Vna salus ambobus erit: mihi paruus iulus
Sit comes: et longe seruet vestigia coniunx.
Vos famuli quae dicam animis aduertite vestris.
Est vrbe egressis tumulus: templumque vetustum
Desertae cereris: iuxtaque antiqua cupressus:
Religione patrum multos seruata per annos.
Hanc ex diuerso sedem veniemus in vnam.
Tu genitor cape sacra manu: patriosque penates.
Me bello ex tanto digressum et caede recenti
Attrectare nefas: donec me flumine viuo
Abluero.
Haec fatus latos humeros: subiectaque colla.
Veste super: fuluique insternor pelle leonis
Succedoque oneri. dextrae se paruus iulus
Implicuit: sequiturque patrem non passibus aequis.
Pone subit coniunx: ferimur per opaca locorum:
Et me quem dudum non vlla iniecta mouebant
Tela: neque aduerso glomerati ex agmine graii:
Nunc omnes terrent aurae: sonus excitat omnis
Suspensum: et pariter comitique onerique timentem.
Iamque propinquabam portis: omnemque videbar
Euasisse viam: subito cum creber ad aures
Visus adesse pedum sonitus: genitorque per vmbram
Prospiciens nate exclamat: fuge nate: propinquant.
Ardentes clypeos: atque aera micantia cerno.
Hic mihi nescio quod trepido male numen amicum
Confusam eripuit mentem: namque auia cursu
Dum sequor: et nota excedo regione viarum:
Heu misero coniunx fato ne erepta creusa
Substitit: errauit ne via seu lassa resedit:
Incertum: nec post oculis est reddita nostris.
Nec prius amissam respexi animumque reflexi
Quam tumulum antiquae cereris: sedemque sacratam
Venimus: hic demum collectis omnibus vna
Defuit: et comites natumque virumque fesellit.
Quem non incusaui amens hominumque deorumque.'
Aut quid in euersa vidi crudelius vrbe.'
Ascanium anchisenque patrem teucrosque penates
Commendo sociis: et curua valle recondo.
Ipse vrbem repeto: et cingor fulgentibus armis.
Stat casus renouare omnes: omnemque reuerti
Per troiam: et rursus caput obiectare periclis.
Principio muros obscuraque limina portae
Qua gressum extuleram repeto: et vestigia retro
Obseruata sequor: per noctem et lumine lustro.
Horror vbique animos simul ipsa silentia terrent:
Inde domum si forte pedem si forte tulisset:
Me refero: inruerant danai: et tectum omne tenebant.
Ilicet ignis edax summa ad fastigia vento
Voluitur: exuperant flammae: furit aestus ad auras.
Procedo ad priami sedes: arcemque reuiso.
Et iam porticibus vacuis iunonis asylo
Custodes lecti phoenix et dirus vlyxes
Praedam asseruabant: huc vndique troia gaza
Incensis erepta adytis: mensaeque deorum
Crateresque auro solidi: captiuaque vestis
Congeritur: pueri et pauidae longo ordine matres
Stant circum: et tacitis implent mugitibus aures.
Ausus quinetiam voces iactare per vmbram
Impleui clamore vias: moestusque creusam
Nequicquam ingeminans iterumque iterumque vocaui.
Quaerenti et tectis vrbis sine fine furenti
Infoelix simulachrum: atque ipsius vmbra creusae
Visa mihi ante oculos: et nota maior imago.
Obstipui: steteruntque comae: et vox faucibus haesit:
Tum sic affari et curas his demere dictis.
Quid tantum insano iuuat indulgere labori
O dulcis coniunx: non haec sine numine diuum
Eueniunt: nec te hinc comitem asportare creusam
Fas: aut ille sinit superi regnator olimpi.
Longa tibi exilia: et vastum maris aequor arandum:
Ad terram haesperiam venies: vbi lydius arua
Inter opima virum leni fluit agmine tybris:
Illic res laetae regnumque: et regia coniunx
Parta tibi: lachrymas dilectae pelle creusae.
Non ego myrmidonum sedes: dolopum ve superbas
Aspiciam: aut graiis seruitum matribus ibo
Dardanis: et diuae veneris nurus:
Sed me magna deum genetrix his detinet oris.
Iamque vale: et nati serua communis amorem.
Haec vbi dicta dedit: lachrymantem et multa volentem
Dicere deseruit: tenuesque recessit in auras.
Ter conatus ibi collo dare brachia circum:
Ter frustra comprensa manus effugit imago:
Par leuibus ventis: volucrique simillima somno.
Sic demum socios consumpta nocte reuiso.
Atque hic ingentem comitum affluxisse nouorum
Inuenio: admirans numerum: matresque virosque:
Collectam exilio pubem: miserabile vulgus:
Vndique conuenere animis opibusque parati:
In quascunque velim pelago deducere terras.
Iamque iugis summae surgebat lucifer idae:
Ducebatque diem: danaique obsessa tenebant
Limina portarum: nec spes opis vlla dabatur
Cessi: et sublato montem genitore petiui.