Postquam res asiae: priamique euertere gentem
Immeritam visum superis: ceciditque superbum
Ilium: et omnis humo fumat neptunnia troia:
Diuersa exilia: et desertas quaerere terras
Auguriis agimur diuum: classemque sub ipsa
Antandro: et phrygiae molimur montibus idae.
Incerti quo fata ferant: vbi sistere detur.
Contrahimusque viros: vix prima incoeperat aestas:
Et pater anchises dare fatis vela iubebat.
Littora cum patriae lachrymans: portusque relinquo:
Et campos vbi troia fuit: feror exsul in altum
Cum sociis natoque: penatibus: et magnis diis.
Terra procul vastis colitur mauortia campis:
Thraces arant: acri quondam regnata lycurgo:
Hospitium antiquum troiae: sociique penates
Dum fortuna fuit: feror huc: et littore curuo
Moenia prima loco: fatis ingressus iniquis:
Aeneadasque meo nomen de nomine fingo.
Sacra dioneae matri diuisque ferebam:
Auspicibus coeptorum operum: superoque nitentem
Coelicolum regi mactabam in littore taurum.
Forte fuit iuxta tumulus: quo cornea summo
Virgulta: et densis hastilibus horrida myrtus
Accessi: viridemque ab humo conuellere syluam
Conatus: ramis tegerem vt frondentibus aras:
Horrendum et dictu video mirabile monstrum:
Nam quae prima solo ruptis radicibus arbor
Vellitur: huic atro liquuntur sanguine guttae:
Et terram tabo maculant: mihi frigidus horror
Membra quatit gelidusque coit formidine sanguis.
Rursus et alterius lentum conuellere vimen
Insequor: et causas penitus tentare latentes:
Alter et alterius sequitur de cortice sanguis.
Multa mouens animo nymphas venerabar agrestes
Gradiuumque patrem geticis qui praesidet aruis:
Rite secundarent visus: omenque leuarent.
Tertia sed postquam maiore hastilia nixu
Aggredior: genibusque aduersae obluctor harenae
(Eloquar: an sileam) gemitus lachrymabilis imo
Auditur tumulo: et vox reddita fertur ad aures
Quid miserum aenea laceras.' iam parce sepulto:
Parce pias scelerare manus: non me tibi troia
Externum tulit: aut cruor hic de stipite manat.
Heu fuge crudeles terras: fuge littus auarum.
Nam polydorus ego: hic confixum ferrea texit
Telorum seges: et iaculis increuit acutis.
Tum vero ancipiti mentem formidine pressus
Obstupui: steteruntque comae: et vox faucibus haesit
Hunc polydorum auri quondam cum pondere magno:
Infoelix priamus furtim mandarat alendum
Threicio regi: cum iam diffideret armis
Dardaniae: cingique vrbem obsidione videret.
Ille vt opes fractae teucrum. et fortuna recessit:
Res agamemnonias victriciaque arma secutus:
Fas omne abrumpit: polydorum obtruncat: et auro
Vi potitur. quid non mortalia pectora cogis
Auri sacra fames.' postquam pauor ossa reliquit:
Delectos populi ad proceres: primumque parentem
Monstra deum refero: et quae sit sententia posco
Omnibus idem animus scelerata excedere terra:
Linqui pollutum hospitium: et dare classibus austros.
Ergo instauramus polidoro funus: et ingens
Aggeritur tumulo tellus: stant manibus arae
Caeruleis moestae vittis: atraque cupresso:
Et circum iliades crinem de more solutae.
Inferimus tepido spumantia cymbia lacte:
Sanguinis et sacri pateras: animamque sepulchro
Condimus: et magna supremum voce ciemus.
Inde vbi prima fides pelago: placataque venti 
Dant maria: et lenis crepitans vocat auster in altum
Deducunt socii naues: et littora complent.
Prouehimur portu: terraeque vrbesque recedunt.
Sacra mari colitur medio gratissima tellus 
Nereidum matri: et neptunnio egaeo:
Quam pius arcitenens oras: et littora circum 
Errantem: mycone celsa gyaroque reuinxit.
Immotamque coli dedit: et contemnere ventos
Huc feror: haec fessos tuto placidissima portu 
Accipit: egressi veneramur apollinis vrbem.
Rex anius rex idem hominum phoebique sacerdos:
Vittis et sacra redimitus tempora lauro 
Occurrit: veterem anchisen agnoscit amicum.
Iungimus hospitio dextras: et tecta subimus.
Templa dei saxo venerabar structa vetusto.
Da propriam thymbraee domum: da moenia fessis.
Et genus et mansuram vrbem. serua altera troiae
Pergama: relliquias danaum atque immitis achilli.
Quem sequimur: quo ve ire iubes: vbi ponere sedes: 
Da pater augurium: atque animis illabere nostris.
Vix ea fatus eram. tremere omnia visa repente:
Liminaque: laurusque dei: totusque moueri
Mons circum: et mugire adytis cortina reclusis.
Summissi petimus terram: et vox fertur ad aures:
Dardanidae duri: quae vos a stirpe parentum
Prima tulit tellus: eadem vos vbere laeto
Accipiet reduces: antiquam exquirite matrem.
Hic domus aeneae cunctis dominabitur oris.
Et nati natorum et qui nascentur ab illis
Haec phoebus: mixtoque ingens exorta tumultu
Laetitia: et cuncti quae sint ea moenia quaerunt:
Quo phoebus vocet errantes iubeatque reuerti.
Tum genitor veterum voluens monumenta virorum:
Audite o proceres ait: et spes discite vestras.
Creta iouis magni medio iacet insula ponto:
Mons idaeus vbi: et gentis cunabula nostrae.
Centum vrbes habitant magnas: vberrima regna.
Maximus vnde pater (si rite audita recordor)
Teucrus rhoeteas primum est aduectus in oras:
Optauitque locum regno: nondum ilium et arces
Pergameae steterant: habitabant vallibus imis.
Hinc mater cultrix cybele: coribantiaque aera:
Ideumque nemus: hinc fida silentia sacris:
Et iuncti currum dominae subiere leones.
Ergo agite: et diuum ducunt qua iussa sequamur.
Placemus ventos: et gnosia regna petamus.
Nec longo distant cursu: modo iuppiter adsit:
Tertia lux classem creteis sistet in oris.
Sic fatus meritos aris mactauit honores:
Taurum neptunno: taurum tibi pulcher apollo.
Nigram hyemi pecudem: zephyris foelicibus albam.
Fama volat pulsum regnis cessisse paternis
Idomenea ducem: desertaque littora cretae:
Hoste vacare domos: sedesque astare relictas:
Linquimus ortygiae portus: pelagoque volamus:
Bacchatamque iugis naxon: viridemque donysam
Olearon: niueamque paron: sparsasque per aequor
Cycladas: et crebris legimus freta concita terris.
Nauticus exoritur vario certamine clamor.
Hortantur socii: cretam proauosque petamus:
Prosequitur surgens a puppi ventus euntes.
Et tandem antiquis curretum allabimur oris.
Ergo auidus muros optatae molior vrbis:
Pergameamque voco: laetam cognomine gentem.
Hortor amare focos: arcemque attollere tectis.
Iamque fere sicco subductae littore puppes:
Connubiis aruisque nouis operata iuuentus:
Iura domosque dabam: subito cum tabida membris
Corrupto coeli tractu: miserandaque venit
Arboribusque satisque lues: et loetifer annus.
Linquebant dulces animas: aut aegra trahebant
Corpora: tum steriles exurere syrius agros.
Arebant herbae: et victum seges aegra negabat.
Rursus ad oraclum ortygiae: phoebumque remenso
Hortatur pater ire mari: veniamque precari:
Quam fessis finem rebus ferat: vnde laborum
Tentare auxilium iubeat: quo vertere cursus.
Nox erat: et terris animalia somnus habebat.
Effigies sacrae diuum phrygiique penates.
Quos mecum a troia mediisque ex ignibus vrbis
Extuleram: visi ante oculos astare iacentis
Insomnis multo manifesti lumine: qua se
Plena per insertas fundebat luna fenestras:
Tum sic affari: et curas his demere dictis:
Quod tibi delato ortygiam dicturus apollo est:
Hic canit: et tua nos en vltro ad limina mittit.
Nos te dardania incensa: tuaque arma secuti:
Nos tumidum sub te permensi classibus aequor:
Iidem venturos tollemus in astra nepotes:
Imperiumque vrbi dabimus: tu moenia magnis
Magna para: longumque fugae ne linque laborem
Mutandae sedes: non haec tibi littora suasit
Delius: aut cretae iussit considere apollo.
Est locus: hesperiam graii cognomine dicunt:
Terra antiqua potens armis: atque vbere glebae:
Oenotrii coluere viri: nunc fama minores
Italiam dixisse ducis de nomine gentem:
Hae nobis propriae sedes: hinc dardanus ortus.
Iasiusque pater genus a quo principe nostrum
Surge age: et haec laetus longaeuo dicta parenti
Haud dubitanda refer: corythum terrasque require
Ausonias: dictaea negat tibi iuppiter arua.
Talibus attonitus visis: et voce deorum:
Nec sopor illud erat: sed coram adgnoscere vultus:
Velatasque comas: praesentiaque ora videbar.
Tum gelidus toto manabat corpore sudor.
Corripio e stratis corpus: tendoque supinas
Ad coelum cum voce manus: et munera libo
Intemerata focis: perfecto laetus honore
Anchisen facio certum: remque ordine pando.
Adgnouit prolem ambiguam: geminosque parentes:
Seque nouo veterum deceptum errore locorum.
Tum memorat: nate iliacis exercite fatis:
Sola mihi tales casus cassandra canebat:
Nunc repeto: haec generi portendere debita nostro:
Et saepe hesperiam: saepe itala regna vocare:
Sed quis ad hesperiae venturos littora teucros
Crederet.' aut quem tum vates cassandra moueret.'
Cedamus phoebo: et moniti meliora sequamur.
Sic ait: et cuncti dictis paremus ouantes.
Hanc quoque deserimus sedem: paucisque relictis
vela damus: vastumque caua trabe currimus aequor.
Postquam altum tenuere rates: nec iam amplius vllae
Apparent terrae: coelum vndique et vndique pontus.
Tum mihi caeruleus supra caput astitit himber
Noctem hyememque ferens: et inhorruit vmbra tenebris
Continuo venti voluunt mare: magnaque surgunt
Aequora: dispersi iactamur gurgite vasto.
Inuolvere diem nymbi: et nox humida coelum
Abstulit: ingeminant abruptis nubibus ignes:
Excutimur cursu: et caecis erramus in vndis.
Ipse diem: noctemque negat discernere coelo:
Nec meminisse viae media palinurus in vnda.
Tris adeo incertos caeca caligine soles
Erramus pelago: totidem sine sydere noctes.
Quarto terra die primum se attollere tandem
Visa: aperire procul montes: ac voluere fumum.
Vela cadunt: remis insurgimus. haud mora: nautae
Adnixi torquent spumas: et caerula verrunt.
Seruatum ex vndis strophadum me littora primum
Excipiunt: strophades graio stant nomine dictae:
Insulae ionio in magno: quas dira celeno
Harpyiaeque colunt aliae: phineia postquam
Clausa domus: mensasque metu liquere priores
Tristius haud illis monstrum: nec saeuior vlla
Pestis: et ira deum stygiis sese extulit vndis
Virginei volucrum vultus: foedissima ventris
Proluuies: vncaeque manus: et pallida semper
Ora fame.
Huc vbi delati portus intrauimus: ecce
Laeta boum passim campis armenta videmus:
Caprigenumque pecus nullo custode per herbam:
Irruimus ferro: et diuos ipsumque vocamus
In praedem: partemque iouem: tum littore curuo
Extruimusque toros: dapibusque epulamur opimis.
At subitae horrifico lapsu de montibus adsunt
Harpyiae et magnis quatiunt clangoribus alas.
Diripiuntque dapes: contactuque omnia foedant
Immundo: tum vox tetrum dira inter odorem.
Rursum in secessu longo: sub rupe cauata
Arboribus clausi circum: atque horrentibus vmbris.
Instruimus mensas. arisque reponimus ignem.
Rursum ex diuerso coeli: caecisque latebris
Turba sonans praedam pedibus circumuolat vncis.
Polluit ore dapes: sociis tunc arma capessant
Edico: et dira bellum cum gente gerendum.
Haud secus ac iussi faciunt: tectosque per herbam
Disponunt enses: et scuta latentia condunt.
Ergo vbi delapsae sonitum per curua dedere
Littora. dat signum specula misenus ab alta
Aere cauo: inuadunt socii: et noua proelia tentant:
Obscenas pelagi ferro foedare volucres:
Sed neque vim plumis vllam: nec vulnera tergo
Accipiunt: celerique fuga sub sydera lapsae
Semesam praedam: et vestigia foeda relinquunt.
Vna in praecelsa consedit rupe celaeno
Infoelix vates: rupitque hanc pectore vocem.
Bellum etiam pro caede boum: stratisque iuuencis:
Laomedontiadae bellum ne inferre paratis.'
Et patrio harpyias insontes pellere regno.'
Accipite ergo animis: atque haec mea figite dicta:
Quae phebo pater omnipotens: mihi phoebus apollo
Praedixit. vobis furiarum ego maxuma pando.
Italiam cursu petitis: ventisque vocatis:
Ibitis italiam: portusque intrare licebit.
Sed non ante datam cingetis moenibus vrbem:
Quam vos dira fames: nostraeque iniuria caedis
Ambesas subigat malis absumere mensas.
Dixit: et in siluas pennis ablata refugit.
At sociis subita gelidus formidine sanguis
Deriguit: cecidere animi. nec iam amplius armis:
Sed votis precibusque iubent exposcere pacem.
Siue deae: seu sint dirae obscoenaeque volucres.
At pater anchises passis de littore palmis
Numina magna vocat. meritosque indicit honores.
Dii prohibete minas: dii talem auertite casum:
Et placidi seruate pios: tum littore funem
Deripere: excussosque iubet laxare rudentes.
Tendunt vela noti: fugimus spumantibus vndis.
Qua cursum ventusque gubernatorque vocabant.
Iam medio apparet fluctu nemorosa zacynthos:
Dulychiumque: sameque: et neritos ardua saxis.
Effugimus scopulos itacae laertia regna:
Et terram altricem scaeui execramur vlyxis.
Mox et leucatae nimbosa cacumina montis.
Et formidatus nautis aperitur Apollo.
Hunc petimus fessi: et paruae succedimus vrbi.
Anchora de prora iacitur. stant litore puppes.
Ergo insperata tandem tellure potiti:
Lustramurque ioui: votisque incendimus aras:
Actiaque iliacis celebramus littora ludis.
Exercent patrias oleo labente palestras
Nudati socii: iuuat euasisse tot vrbes
Argolicas: mediosque fugam tenuisse per hostes.
Interea magnum sol circumuoluitur annum:
Et glacialis hyems aquilonibus asperat vndas.
Aere cauo clypeum magni gestamen abantis
Postibus aduersis figo: et rem carmine signo.
Aeneas haec de danais victoribus arma.
Linquere tum portus iubeo: et considere transtris.
Certatim socii feriunt mare: et aequora verrunt.
Protinus aerias phaeacum abscondimus arces:
Littoraque epiri legimus: portuque subimus
Chaonio: et celsam butroti accedimus vrbem.
Hic incredibilis rerum fama occupat aures.
Priamiden helenum graias regnare per vrbes:
Coniugio aeacidae pyrrhi: sceptrisque potitum.
Et patrio andromachen iterum cessisse marito.
Obstupui: miroque incensum pectus amore:
Compellare virum: et casus cognoscere tantos:
Progredior portu: classes et littora linquens.
Solemnes tum forte dapes: et tristia dona
Ante vrbem in luco falsi simeontis ad vndam
Libabat cineri Andromache: manesque vocabat
Hectoreum ad tumulum: viridi quem cespite inanem:
Et geminas causam lachrymans sacrauerat aras.
Vt me conspexit venientem: et troďa circum
Arma amens vidit: magnis exterrita monstris
Deriguit visu in medio. calor ossa reliquit:
Labitur. et longo vix tandem tempore fatur.
Vera ne te facies: verus mihi nuncius affers
Nate dea.’ viuis ne.’ aut si lux alma recessit:
Hector vbi est.’ dixit: lachrymasque effudit et omnem
Impleuit clamore locum: vix pauca furenti
Subiicio: et raris turbatus vocibus hisco.
Viuo equidem: et vitam extrema per omnia duco.
Ne dubita: nam vera vides.
Heu quis te casus deiectam coniuge tanto
Excipit.’ aut quae digna satis fortuna reuisit.’
Hectoris andromache pyrrhin connubia seruas.’
Deiecit vultum: et demissa voce locuta est.
O foelix vna ante alias priameďa virgo:
Hostilem ad tumulum troiae sub moenibus altis
Iussa mori: quae sortitus non pertulit vllos:
Nec victoris heri tetigit captiua cubile:
Nos patria incensa diuersa per aequora vectae:
Stirpis achilleae fastus iuuenemque superbum
Seruitio enixae tulimus: qui deinde secutus
Ledaeam hermionen: lacedaemoniosque hymenaeos:
Me famulo famulamque heleno transmisit habendam.
Ast illum ereptae magno inflammatus amore
Coniugis: et scelerum furiis agitatus orestes
Excipit incautum: patriasque obtruncat ad aras.
Morte neoptolemi regnorum reddita cessit
Pars heleno: qui chaonios cognomine campos:
Chaoniamque omnem troiano a chaone dixit.
Pergamaque iliacamque iugis hanc addidit arcem.
Sed tibi qui cursum venti: quae fata dedere.'
Aut quisnam ignarum nostris deus appulit oris.'
Quid puer ascanius.' superat ne.' et vescitur aura.'
Quem tibi iam troia
Ecquaenam puero est amissae cura parentis.'
Ecquid in antiquam virtutem animosque viriles
Et pater aeneas: et auunculus excitat hector.'
Talia fundebat lachrymans: longosque ciebat
Incassum fletus: cum sese a moenibus heros
Priamides multis helenus comitantibus affert.
Agnoscitque suos: laetusque ad limina ducit.
Et multum lachrymas verba inter singula fundit.
Procedo: et paruam troiam: simulataque magnis
Pergama: et arentem xanthi cognomine riuum
Agnosco: scaeaeque amplector limina portae.
Necnon et teucri socia simul vrbe fruuntur.
Illos porticibus rex accipiebat in amplis.
Aulai medio libabant pocula bacchi:
Impositis auro dapibus: paterasque tenebant.
Iamque dies alterque dies processit: et aurae
Vela vocant: tumidoque inflatur carbasus austro.
His vatem aggredior dictis: ac talia quaeso.
Troiugena interpres diuum: qui numina phoebi:
Qui tripodas clarii laurus: qui sydera sentis:
Et volucrum linguas: et praepetis omina pennae:
Fare age (namque omnem cursum mihi prospera dixit
Relligio: et cuncti suaserunt numine diui
Italiam petere: et terras tentare repostas.
Sola nouum dictuque nefas harpyia celaeno
Prodigium canit: et tristis denuntiat iras.
Obscoenamque famem) quae prima pericula vito.
Quid ve sequens tantos possim superare labores.
Hic helenus caesis primum de more iuuencis:
Exorat pacem diuum: vittasque resoluit
Sacrati capitis: meque ad tua limina phoebe
Ipse manu multo suspensum numine ducit.
Atque haec deinde canit diuino ex ore sacerdos.
Nate dea (nam te maioribus ire per altum
Auspiciis manifesta fides: sic fata deum rex
Sortitur: voluitque vices: hic vertitur ordo)
Pauca tibi ex multis: quo tutior hospita lustres
Aequora: et ausonio possis considere portu:
Expediam dictis: prohibent nam cetera parcae
Scire helenum farique vetat saturnia iuno.
Principio italiam quam tu iam rere propinquam.
Vicinosque ignare paras inuadere portus:
Longa procul longis via diuidit inuia terris.
Ante et trinacria lentandus remus in vnda.
Et salis ausonii lustrandum nauibus aequor:
Infernique lacus: aeaeaeque insula circes.
Quam tuta possis vrbem componere terra:
Signa tibi dicam: tu condita mente teneto
Cum tibi sollicito secreti ad fluminis vndam
Littoreis ingens inuenta sub ilicibus sus:
Triginta capitum foetus enixa iacebit:
Alba solo recubans: albi circum vbera nati:
Is locus vrbis erit: requies ea certa laborum.
Nec tu mensarum morsus horresce futuros.
Fata viam inuenient: aderitque vocatus apollo.
Has autem terras italique hanc littoris oram:
Proxuma quae nostri perfunditur aequoris aestu:
Effuge: cuncta malis habitantur moenia graiis.
Hic et naritii posuerunt moenia locri.
Et salentinos obsedit milite campos
Lyctius idomeneus. hic illa ducis meliboei
Parua philoctetae subnixa petilia muro.
Quin vbi transmissae steterint trans aequora classes:
Et positis aris iam vota in littore solues:
Purpureo velare comas adopertus amictu:
Ne qua inter sanctos ignis in honore deorum
Hostilis facies occurrat: et omina turbet.
Hunc socii morem sacrorum: hunc ipse teneto.
Hac casti maneant in relligione nepotes.
Ast vbi digressum siculae te admouerit orae
Ventus: et angusti rarescent claustra pelori:
Laeua tibi tellus: et longo laeua petantur
Aequora circuitu. dextrum fuge littus et vndas.
Haec loca vi quondam et vasta conuulsa ruina:
(Tantum aeui longinqua valet mutare vetustas)
Dissiluisse ferunt: cum protinus vtraque tellus
Vna foret: venit medio vi pontus: et vndis
Hesperium siculo latus abscidit: aruaque et vrbes
Littore diductas angusto interluit aestu.
Dextrum scylla latus: laeuum implacata charybdis
Obsidet: atque imo barathri ter gurgite vastos
Sorbet in abruptum fluctus: rursusque sub auras
Erigit alternos: et sydera verberat vnda.
At scyllam caecis cohibet spelunca latebris
Ora exertantem: et naues in saxa trahentem.
Prima hominis facies: et pulchro pectore virgo
Pube tenus: postrema immani corpore pistrix.
Delphinum caudas vtero commissa luporum:
Praestat trinacrii metas lustrare pachynni
Cessantem: longos et circumflectere cursus:
Quam semel informem vasto vidisse sub antro
Scyllam: et caeruleis canibus resonantia saxa.
Praeterea si qua est heleno prudentia vati:
Siqua fides: animum si veris implet apollo:
Vnum illud tibi nate dea: praeque omnibus vnum
Praedicam: et repetens iterumque: iterumque monebo.
Iunonis magnae primum prece numen adora:
Iunoni cane vota libens: dominamque potentem
Supplicibus supera donis: sic denique victor
Trinacria fines italos metiere relicta.
Huc vbi delatus cumaeam accesseris vrbem:
Diuinosque lacus: et auerna sonantia syluis:
Insanam vatem aspicies quae rupe sub ima
Fata canit: foliisque notas: et nomina mandat.
Quaecumque in foliis descripsit carmina virgo:
Digerit in numerum: atque antro seclusa relinquit.
Illa manent immota locis: neque ab ordine cedunt.
Verum eadem verso tenuis cum cardine ventus
Impulit: et teneras turbauit ianua frondes:
Numquam deinde cauo volitantia prendere saxo:
Nec reuocare situs: aut iungere carmina curat.
Inconsulti abeunt: sedemque odere sybillae:
Hic tibi nequa morae fuerint dispendia tanti.
Quamuis increpitent socii: et vi cursus in altum
vela vocent: possisque sinus implere secundos.
Quin adeas vatem: precibusque oracula poscas:
Ipsa canat: vocemque volens: atque ora resoluat.
Illa tibi italiae populos: venturaque bella:
Et quo quemque modo fugiasque: ferasque laborem
Expediet: cursusque dabit venerata sacerdos.
Haec sunt quae nostra liceat te voce moneri.
Vade age: et ingentem factis fer ad aethera troiam.
Quae postquam vates sic ore affatus amico est:
Dona dehinc auro grauia: sectoque elephanto
Imperat ad naues ferri: stipatque carinis
Ingens argentum: dodoneosque lebetes.
Loricam consertam hamis: auroque trilicem:
Et conum insignis galeae: cristasque comantes.
Arma neoptolemi: sunt et sua dona parenti.
Addit equos: additque duces.
Remigium supplet: socios simul ingruit armis.
Interea classem velis aptare iubebat
Anchises: fieret vento mora nequa ferenti:
Quem phoebi interpres multo compellat honore.
Coniugio anchisa veneris dignate superbo:
Cura deum bis pergameis erepte ruinis:
Ecce tibi ausoniae tellus: hanc arripe velis:
Et tamen hanc pelago praeterlabare necesse est.
Ausoniae pars illa procul quam pandit apollo.
Vade ait o folix nati pietate: quid vltra
Prouehor.' et fando surgentis demoror austros.'
Nec minus andromache digressu moesta supremo:
Fert picturatas auri subtegmine vestes.
Et phrygiam ascanio chlamydem: nec cedit honori.
Textilibusque onerat donis: ac talia fatur.
Accipe et haec manuum tibi quae monumenta mearum
Sint puer: et longum andromaches testentur amorem.
Coniugis hectoreae: cape dona extrema tuorum.
O mihi sola mei super astyanactis imago.
Sic oculos: sic ille manus: sic ora ferebat.
Et nunc aequali tecum pubesceret aeuo.
Hos ego digrediens lachrymis affabar obortis.
Viuite / foelices quibus est fortuna peracta
Iam sua: nos alia ex aliis in fata vocamur.
Vobis parta quies: nullum maris aequor arandum est.
Arua neque ausoniae semper cedentia retro
Quaerenda: effigiem xanthi troiamque videtis:
Quam vestrae fecere manus: melioribus opto
Auspiciis: et quae fuerint minus obuia graiis.
Si quando tybrim vicinaque tybridis arua
Intraro: gentique meae data moenia cernam:
Cognatas vrbes olim: populosque propinquos
Epiro hesperia: quibus idem dardanus auctor:
Atque idem casus vnam faciemus vtramque
Troiam animis: maneat nostros ea cura nepotes.
Prouehimur pelago vicina ceraunia iuxta.
Vnde iter italiam cursusque breuissimus vndis.
Sol ruit interea: et montes vmbrantur opaci.
Sternimur optatae gremio telluris ad vndam
Sortiti remos: passimque in littore sicco
Corpora curamus: fessos sopor irrigat artus.
Necdum orbem medium nox horis acta subibat:
Haud segnis strato surgit palinurus: et omnes
Explorat ventos: atque auribus aera captat.
Sydera cuncta notat tacito labentia coelo.
Arcturum pluuiasque hyadas geminosque triones.
Armatumque auro circumspicit oriona.
Postquam cuncta videt coelo constare sereno:
Dat clarum e puppi signum: nos castra mouemus.
Tentamusque viam: et velorum pandimus alas:
Iamque rubescebat stellis aurora fugatis:
Cum procul obscuros colles: humilemque videmus
Italiam: italiam primus conclamat achates.
Italiam laeto socii clamore salutant.
Tum pater anchises magnum cratera corona
Induit: impleuitque mero: diuosque vocauit
Stans celsa in puppi.
Dii maris et terrae tempestatumque potentes:
Ferte viam vento facilem: et spirate secundi.
Crebrescunt optatae aurae: portusque patescit
Iam propior: templumque apparet in arce mineruae.
Vela legunt socii: et proras ad littora torquent.
Portus ab aeoo fluctu curuatus in arcum:
Obiectae salsa spumant aspergine cautes.
Ipse latet: gemino demittunt brachia muro
Turriti scopuli: refugitque a littore templum.
Quattuor hic primum omen equos in gramine vidi.
Tundentis campum late candore niuali.
Et pater anchises bellum o terra hospita portas.
Bello armantur equi: bellum haec armenta minantur.
Sed tamen idem olim curru succedere sueti
Quadrupedes: et frena iugo concordia ferre.
Spes est pacis ait: tum numina sancta precamur
Palladis armisonae: quae prima accepit ouantes.
Et capita ante aras phrygio velamus amictu.
Praeceptisque heleni: dederat quae maxima rite:
Iunoni argiuae iussos adolemus honores.
Haud mora: continuo perfectis ordine votis
Cornua velatarum obuertimus antenarum
Graiugenumque domos: suspectaque linquimus arua.
Hinc sinus herculei (si vera est fama) tarenti
Cernitur: attollit se diua lacinia contra.
Caulonisque arces: et naufragum scyllaceum.
Tum procul e fluctu trinacria cernitur aetna:
Et gemitum ingentem pelagi: pulsataque saxa
Audimus longe: fractasque ad littora voces:
Exultantque vada: atque aestu miscentur harenae:
Et pater anchises (nimirum haec illa caribdis.
Hos helenus scopulos: haec saxa horrenda canebat.)
Eripite o socii: pariterque insurgite remis.
Haud minus ac iussi faciunt: primusque rudentem
Contorsit laeuas proram palinurus ad vndas.
Laeuam cuncta cohors remis ventisque petiuit.
Tollimur in coelum curuato gurgite: et iidem
Subducta ad manes imos descedimus vnda:
Ter scopuli clamorem inter caua saxa dedere:
Ter spumam elisam: et rorantia vidimus astra.
Interea fessos ventus cum sole reliquit.
Ignarique viae cyclopum allabimur oris:
Portus ab accessu ventorum immotus: et ingens
Ipse sed horrificis iuxta tonat aetna ruinis.
Interdumque atram prorumpit ad aethera nubem:
Turbine fumantem piceo: et candente fauilla:
Attollitque globos flammarum: et sidera lambit.
Interdum scopulos auulsaque viscera montis
Erigit eructans: liquefactaque saxa sub auras
Cum gemitu glomerat: fundoque exaestuat imo.
Fama est enceladi semustum fulmine corpus
Vrgeri mole hac: ingentemque insuper aetnam
Impositam ruptis flammam expirare caminis:
Et fessum quotiens motat latus: intremere omnem
Murmure trinacriam: et coelum subtexere fumo.
Noctem illam tecti syluis immania monstra
Perferimus: nec quae sonitum det causa videmus.
Nam neque erant astrorum ignes: nec lucidus aethra
Syderea polus: obscuro sed nubila coelo:
Et lunam in nimbo nox intempesta tenebat.
Postera iamque dies primo surgebat eoo:
Humentemque aurora polo dimouerat vmbram:
Cum subito e syluis macie confecta suprema:
Ignoti noua forma viri: miserandaque cultu
Procedit: supplexque manus ad littora tendit.
Respicimus: dira illuuies: immissaque barba.
Consertum tegumen spinis: at caetera graius:
Et quondam patriis ad troiam missus in armis,
Isque vbi dardanios habitus: et troia vidit
Arma procul: paulum aspectu conterritus haesit.
Continuitque gradum: mox sese ad littora praeceps
Cum fletu precibusque tulit. per sydera testor:
Per superos: atque hoc coeli spirabile lumen:
Tollite me teucri: quascunque abducite terras.
Hoc sat erit. scio me danais e classibus vnum:
Et bello iliacos fateor petiisse penates:
Pro quo si sceleris tanta est iniuria nostri:
Spargite me in fluctus: vastoque immergite ponto:
Si pereo manibus hominum: periisse iuuabit:
Dixerat: et genua amplexus: genibusque volutans
Haerebat. qui sit fari: quo sanguine cretus
Hortamur: quae deinde agitet fortuna fateri
Ipse pater dextram anchises haud multa moratus
Dat iuueni: atque animum praesenti pignore firmat.
Ille haec deposita tandem formidine fatur.
Sum patria ex itacha comes infoelicis vlyxi
Nomine achaemenides: troiam genitore adamasco
Paupere (mansissetque vtinam fortuna) profectus.
Hic me dum trepidi crudelia limina linquunt
Immemores socii: vasto cyclopis in antro
Deseruere. domus sanie dapibusque cruentis:
Intus opaca ingens: ipse arduus: altaque pulsat
Sydera: dii talem terris auertite pestem.
Nec visu facilis: nec dictu effabilis vlli.
Visceribus miserorum: et sanguine vescitur atro.
Vidi egomet: duo de numero cum corpora nostro
Prensa manu magna: medio resupinus in antro
Frangeret ad saxum: sanieque expersa natarent
Limina. vidi atro cum membra fluentia tabo
Manderet: et tepidi tremerent sub dentibus artus.
Haud impune quidem: nec talia passus vlyxes:
Oblitus ve sui est itachus discrimine tanto:
Nam simul expletus dapibus: vinoque sepultus:
Ceruicem inflexam posuit: iacuitque per antrum
Immensum saniem eructans: et frusta cruento
Per somnum commixta mero: nos magna precati
Numina: sortitique vices vna vndique circum
Fundimur: et telo lumen terebramus acuto.
Ingens quod torua solum sub fronte latebat:
Argolici clypei: aut phoebeae lampadis instar:
Et tandem laeti sociorum vlciscimur vmbras.
Sed fugite o miseri: fugite: atque ab littore funem
Rumpite.
Nam qualis quantusque cauo polyphemus in antro
Lanigeras claudit pecudes: atque vbera pressat:
Centum alii curua haec habitant ad littora vulgo
Infandi cyclopes: et altis montibus errant.
Tertia iam lunae se cornua lumine complent:
Cum vitam in syluis inter deserta ferarum
Lustra domosque traho: vastosque ab rupe cyclopas
Prospicio: sonitumque pedum: vocemque tremisco.
Victum infoelicem baccas: lapidosaque corna
Dant rami: et vulsis pascunt radicibus herbae.
Omnia collustrans: hanc primum ad littora classem
Conspexi venientem. huic me quaecumque fuisset
Addixi. satis est gentem effugisse nefandam.
Vos animam hanc potius quocumque absumite laeto.
Vix ea fatus erat: summo cum monte videmus
Ipsum inter pecudes vasta se mole mouentem
Pastorem polyphemum: et littora nota petentem.
Monstrum horrendum informe ingens: cui lumen ademptum
Trunca manu pinus regit. et vestigia firmat.
Lanigerae comitantur oues: ea sola voluptas:
Solamenque mali de collo fistula pendet.
Postquam altos tetigit fluctus: et ad aequora venit:
Luminis effossi fluidum lauit inde cruorem.
Dentibus infrendens gemitu: graditurque per aequor.
Iam medium: necdum fluctus latera ardua tinxit.
Nos procul inde fugam trepidi celerare recepto
Supplice sic merito: tacitique incidere funem.
Verrimus et proni certantibus aequora remis.
Sensit: et ad sonitum vocis vestigia torsit.
Verum vbi nulla datur dextram affectare potestas:
Nec potis ionios fluctus aequare sequendo:
Clamorem immensum tollit: quo pontus et omnes
Intremuere vndae: penitusque exterrita tellus
Italiae: curuisque immugiit aetna cauernis.
At genus e syluis cyclopum et montibus altis
Excitum ruit ad portum: et littora complent.
Cernimus astantes nequicquam lumine toruo
Aetnaeos fratres: coelo capita alta ferentes.
Concilium horrendum: quales cum vertice celso
Aeriae quercus: aut coniferae cyparissi
Constiterunt sylua alta iouis: lucusve dianae.
Praecipites metus acer agit: quocumque rudentes
Excutere: et ventis intendere vela secundis.
Contra iussa monent heleni: scyllam atque charybdimque
Inter vtranque viam laeti discrimine paruo
Ni teneant cursus: certum est dare lintea retro:
Ecce autem boreas angusta a sede pelori
Missus adest: viuo praeteruehor ostia saxo
Pantagiae: megarosque sinus: tapsumque iacentem.
Talia monstrabat relegens errata retrorsum
Littora: achaemenides comes infoelicis vlyxi.
Sicanio praetenta sinu iacet insula contra
Plemmyrium vndosum: nomen dixere priores
Orthygiam: alpheum fama est huc elidis amnem
Occultas egisse vias subter mare: qui nunc
Ore arethusa tuo siculis confunditur vndis.
Numina magna loci iussi veneramur: et inde
Exupero praepingue solum stagnantis helori.
Hinc altas cautes: proiectaque saxa pachynni
Radimus: et fatis nunquam concessa moueri.
Apparet camerina procul: campique geloi.
Immanisque gela fluuii cognomine dicta.
Arduus inde agragas ostentat maxima longe
Moenia: magnanimum quondam generator equorum.
Teque datis linquo ventis palmosa selinis:
Et vada dura lego saxis libybeia caecis.
Hinc drepani me portus et illoetabilis ora
Accipit. hic pelagi tot tempestatibus actis
Heu genitorem omnis curae casusque leuamen
Amitto anchisen: hic me pater optime fessum
Deseris: heu tantis nequicquam erepte periclis.
Nec vates helenus cum multa horrenda moneret:
Hos mihi praedixit luctus: non dira celaeno:
Hic labor extremus: longarum haec meta viarum.
Hinc me digressum vestris deus appulit oris.
Sic pater aeneas intentis omnibus vnus
Fata renarrabat diuum: cursusque docebat:
Conticuit tandem: factoque hic fine quieuit.